ปัจจัยที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยนำ ปัจจัยเสริมหรือปัจจัยสนับสนุน และปัจจัยเอื้อ 2) การมีส่วนร่วม และ 3) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี กลุ่มประชากร คือ อสม. จำนวน 1,068 คน กลุ่มตัวอย่างจำนวน 184 คน ได้มาจากการคำนวณตามหลักสถิติ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม 5 ส่วน ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน มีค่าความสอดคล้องระหว่าง 0.67 – 1.00 และตรวจสอบความเที่ยงด้วยค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ได้แก่ ปัจจัยนำ 0.822 ปัจจัยเสริมหรือปัจจัยสนับสนุน 0.848 ปัจจัยเอื้อ 0.756 การมีส่วนร่วม 0.931 และทั้งฉบับ 0.910 การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติถดถอยแบบขั้นตอน

ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัจจัยนำ ได้แก่ การรับรู้ประโยชน์ การรับรู้ความสามารถของตนเอง การรับรู้ความรุนแรง การรับรู้โอกาสเสี่ยง และการรับรู้อุปสรรค อยู่ในระดับสูง 2) ปัจจัยเสริมหรือปัจจัยสนับสนุนอยู่ในระดับสูง 3) ปัจจัยเอื้ออยู่ในระดับสูง 4) การมีส่วนร่วมในทุกด้านอยู่ในระดับสูง โดยด้านการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ และด้านผลประโยชน์มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือการประเมินผล และการปฏิบัติการ 5) ตัวแปรอิสระที่สามารถทำนายการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของ อสม. ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ ปัจจัยเอื้อ และปัจจัยเสริมหรือปัจจัยสนับสนุน ซึ่งสามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 50.2 (adjusted R² = 0.502)

ข้อเสนอแนะจากการวิจัย คือ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น องค์การบริหารส่วนตำบลหรือเทศบาล ควรให้การสนับสนุน อสม. ทั้งในด้านงบประมาณ วัสดุ อุปกรณ์ ตลอดจนขวัญและกำลังใจ เพื่อส่งเสริมการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น