ความสัมพันธ์ระหว่างแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพกับการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านท่าจันทน์ อำเภอขนอม จังหวัดนครศรีธรรมราช

อมรเทพ  เพชรรัตน์

ผู้แต่ง

อมรเทพ เพชรรัตน์ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านท่าจันทน์ จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพกับการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก ประชากรที่ศึกษา คือ ประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขตรพ.สต.บ้านท่าจันทน์ อ.ขนอม จ.นครศรีธรรมราช จำนวน 768 หลังคาเรือน สุ่มกลุ่มตัวอย่างอย่างง่าย ได้ 166 ตัวอย่าง เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือจากผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ได้ค่า CVI ระหว่าง 0.80–1.00 และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาช เท่ากับ 0.952 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติสหสัมพันธ์ Spearman Rank Correlation Coefficient

ผลการวิจัยพบว่า การรับรู้เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกในภาพรวมอยู่ในระดับสูง (M = 3.91, SD = 0.25) ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือ การรับรู้ความรุนแรงของโรค (M = 4.28, SD = 0.40) รองลงมาคือ การรับรู้ประโยชน์ในการป้องกัน (M = 3.87, SD = 0.65) การรับรู้โอกาสเสี่ยงของโรค (M = 3.61, SD = 0.32) และการรับรู้อุปสรรคในการป้องกันโรค (M = 3.40, SD = 0.45) การมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง (M = 3.48, SD = 0.70) โดยด้านการมีส่วนร่วมในผลประโยชน์มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด (M = 3.87, SD = 0.65) รองลงมาคือ ด้านการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติการ (M = 3.68, SD = 0.74) ด้านการมีส่วนร่วมในการประเมินผล (M = 3.23, SD = 0.86) และด้านการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ (M = 3.11, SD = 0.93) การรับรู้ความรุนแรงของโรคและการรับรู้ประโยชน์ในการป้องกันโรคมีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในระดับต่ำและปานกลาง โดยมีทิศทางไปทางบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 (r_s = 0.369, p-value < 0.001 และ r_s = 0.524, p-value < 0.001)

ข้อเสนอแนะ เพื่อให้ประชาชนมีความตระหนักในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกอย่างจริงจัง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจะต้องมีกิจกรรมที่ให้ประชาชนเห็นประโยชน์จากการป้องกันโรคอย่างแท้จริง โดยจะต้องให้ประชาชนเข้าร่วมกิจกรรมตั้งแต่การตัดสินใจจนถึงการมีส่วนร่วมในการประเมินผลอย่างจริงจัง

เอกสารอ้างอิง

กองโรคติดต่อนำโดยแมลง, กรมควบคุมโรค. (2563). รายงานพยากรณ์โรคไข้เลือดออก ปี 2563. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.

กูอัณวาร์ กูเมาะ, วิลาสินี อาแว, รุ่งนภา จันทรา, อติญาณ์ ศรเกษตริน, & อังสินี กันสุขเจริญ. (2559). การวิจัยการมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก หมู่บ้านบางหมู ตำบลบ้านน้ำบ่อ อำเภอปะนาเระ จังหวัดปัตตานี. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิกโรงพยาบาลพระปกเกล้า, 33(3), 218–229.

คม ยิบประดิษฐ์, & ภัทรสุดา สินสวัสดิ์. (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชนในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข, 2(1), 1–14.

บุญประจักษ์ จันทร์วิน. (2565). ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้กับพฤติกรรมป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชนในอำเภอที่มีอัตราป่วยสูง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 8(4), 141–156.

ปุญญพัฒน์ ไชยเมล์, & เสาวนีย์ สังข์แก้ว. (2557). ปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมในการควบคุมและป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชน ตำบลแหลมโตนด อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา, 9(1), 51–61.

พงษ์ระพี ดวงดี, มธุริน มาลีหวล, ปณิตา ครองยุทธ, & ถนอมศักดิ์ บุญสู่. (2563). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก ตำบลโนนผึ้ง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 3(1), 1–12.

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านท่าจันทน์. (2567). รายงานประจำปีงบประมาณ 2566. สำนักงานสาธารณสุขอำเภอขนอม.

ศิริชัย จันพุ่ม, ชัญญา อภิปาลกุล, สุวิทย์ อุดมพาณิชย์, & สุทิน ชนะบุญ. (2559). ความสัมพันธ์ระหว่างการมีส่วนร่วมกับการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในอำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. วารสารการบริหารท้องถิ่น, 9(4), 104–118.

สุปรียา ตันสกุล. (2550). ทฤษฎีทางพฤติกรรมศาสตร์: แนวทางการดำเนินงานในงานสุขศึกษาและส่งเสริมสุขภาพ. วารสารสุขศึกษา, 30(105), 1–14.

สถาบันป้องกันโรคควบคุมโรคเขตเมือง. (2566). สรุปรายงานเหตุการณ์ที่สำคัญทางระบาดวิทยา. สืบค้นเมื่อ 1 สิงหาคม 2567, จาก https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1518020240108030514.pdf

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครศรีธรรมราช. (2567). รายงานระบาดวิทยา 2566. กระทรวงสาธารณสุข.

Bartz, A. E. (1999). Basic statistical concepts (4th ed.). Prentice Hall.

Becker, M. H., & Maiman, L. A. (1975). The Health Belief Model: Origins and correlation in psychological theory. Health Education Monograph, 2(Winter), 336–385.

Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice Hall.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.

Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1981). Rural development participation: Concept and measure for project design implementation and evaluation. Cornell University Press.

Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191.