การประเมินระบบข้อมูลและระบาดวิทยาผู้ป่วยวัณโรค โรงพยาบาลเชียงคำ จังหวัดพะเยา ปี งบประมาณ 2544

ผู้แต่ง

  • สมศักดิ์ อุทัยพิบูลย์ โรงพยาบาลเชียงคำ พะเยา
  • จิตรลดา กิจเจริญทรัพย์ โรงพยาบาลเชียงคำ พะเยา

คำสำคัญ:

tuberculosis, surveillance, HIV

บทคัดย่อ

ประเทศไทยมีระบบรายงานของวัณโรค 2 ระบบคือ ระบบบัตรรายงาน 506 (รง.506) ซึ่งเป็นการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาที่มีการเปลี่ยนนิยามโรคในปี พ.ศ. 2544 และระบบขึ้นทะเบียนรักษาวัณโรค (TB register) ได้นำข้อมูลผู้ป่วยวัณโรคในโรงพยาบาลเชียงคำ จังหวัดพะเยา ในช่วงวันที่เริ่มรักษาตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2543 ถึงวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2544 มาวิเคราะห์พบว่า มีผู้ป่วยใหม่จำนวน 257 ราย เมื่อนำมาหาความไวของระบบทะเบียนรักษาวัณโรค พบว่าเท่ากับ ร้อยละ 75.1 ส่วนค่าทำนายผลบวกเท่ากับ ร้อยละ 95.0 ส่วนในระบบบัตรรายงาน 506 (รง.506) ที่ใช้นิยามโรคแบบเก่ามีความไว ร้อยละ 55.2 ค่า ทำนายผลบวก ร้อยละ 51.0 นิยามโรคแบบใหม่มีความไว ร้อยละ 44.1 ค่าทำนายผลบวก ร้อยละ 72.1 พบอบัติการณ์ของวัณโรคในเขตอำเภอเชียงคำและกิ่งอำเภอภูซาง 181 รายต่อแสนประชากร อัตราส่วนเพศหญิงต่อเพศชาย 1 : 1.7 ค่ามัธยฐานอายุเท่ากับ 39 ปี (5 - 85 ปี) พบป่วยเป็น HIV ร่วมด้วย 126 ราย (ร้อยละ 49.0) กลุ่มผู้ป่วย HIV พบป่วยเป็นวัณโรคนอกปอดมากกว่ากลุ่ม Non HIV (p=0.001) พบการยืนยันการวินิจฉัยโรคจากการย้อมพบ AFB (Acid fast bacilli) ในเสมหะ สารคัดหลั่ง หรือการตรวจชิ้นเนื้อ จากการเพาะเชื้อรวมทั้งหมดจำนวน 130 ราย (ร้อยละ 50.6) พบมีการบันทึกอาการแพ้ยาจำนวน 48 ราย (ร้อยละ 18.7) เป็นผื่นคัน 24 ราย อาการตัวตาเหลือง 19 ราย ผลการรักษาระหว่างกลุ่มที่แพ้ยากับไม่แพ้ยา พบว่าไม่แตกต่างกันทั้งผลการรักหายหรือรักษาครบ (p=0.218) และรักษาไม่ครบขาดการรักษา (p=0.087) สำหรับผลการรักษาโดยรวมพบว่า รักษาหายหรือรักครบ 133 ราย (ร้อยละ 51.8) รักษาไม่ครบขาดการรักษา 62 ราย (ร้อยละ 24.1) ผลการรักษาผู้ป่วยวัณโรค Non HIV รักษาหายหรือรักษาครบมากกว่าผู้ป่วย HIV (p=0.002) ส่วนผลการรักษาไม่ครบขาดการรักษาไม่แตกต่างกันทั้งสองกลุ่ม (p-0.179)

เอกสารอ้างอิง

Klauke DN. Evaluation Public Health Surveillance. In: Teutsch SM, Churchill RE, editors. Principles and Practice of Public Health Surveillance. New York: Oxford University Press; 1994. p. 158 - 174

ชมนา ปิติภากร. การไม่ได้รับการขึ้นทะเบียนของผู้ป่วยวัณโรคในระยะแพร่เชื้อ. วารสารวัณโรคและโรคทรวงอก 2539; 17: 11-22

สุมาลี ทวีปวรเดช. การศึกษาอัตราการติดเชื้อโรคเอดส์ในผู้ป่วยวัณโรค โรงพยาบาลตาคลี. วารสารโรคติดต่อ 2539; 22: 278- 283

วิทิต บรรจง. การติดเชื้อเอ็ช ไอ วี ในผู้ป่วยวัณโรค. วารสารโรงพยาบาลสระบุรี 2537; 19: 199 - 211

สว่าง แสงหิรัญวัฒนา. เม็ดเลือดขาวซีดี 4 ในผู้ป่วยเอชไอวีซึ่งเป็นวัณโรคเปรียบเทียบกับผู้ป่วยวัณโรค. จดหมายเหตุทางแพทย์. 2539; 79: 246 - 248

ปานเทพ สุทธินนท์. กำเนิดพยาธิและพยาธิสภาพของวัณโรคปอดและความสัมพันธ์กับโรคเอดส์. ใน:บัญญัติ ปริชญา นนท์,ชัยเวช นุชประยูร,สงคราม ทรัพย์เจริญ. วัณโรค. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2542. หน้า 267 - 281

ประชุม หงษ์เทียมทอง. ลักษณะทางคลินิกและผลการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอดที่ติดเชื้อเอ็ช ไอ วี ประสบการณ์จากโรงพยาบาลโรคทรวงอก นนทบุรี ประเทศไทย. จดหมายเหตุทางแพทย์. 2537; 77: 520 - 525

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-03-08

รูปแบบการอ้างอิง

อุทัยพิบูลย์ ส., & กิจเจริญทรัพย์ จ. (2025). การประเมินระบบข้อมูลและระบาดวิทยาผู้ป่วยวัณโรค โรงพยาบาลเชียงคำ จังหวัดพะเยา ปี งบประมาณ 2544. รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์, 34(37), 693. สืบค้น จาก https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/4479

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความต้นฉบับ