การประเมินระบบข้อมูลและระบาดวิทยาผู้ป่วยวัณโรค โรงพยาบาลเชียงคำ จังหวัดพะเยา ปี งบประมาณ 2544

Abstract

ประเทศไทยมีระบบรายงานของวัณโรค 2 ระบบคือ ระบบบัตรรายงาน 506 (รง.506) ซึ่งเป็นการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาที่มีการเปลี่ยนนิยามโรคในปี พ.ศ. 2544 และระบบขึ้นทะเบียนรักษาวัณโรค (TB register) ได้นำข้อมูลผู้ป่วยวัณโรคในโรงพยาบาลเชียงคำ จังหวัดพะเยา ในช่วงวันที่เริ่มรักษาตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2543 ถึงวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2544 มาวิเคราะห์พบว่า มีผู้ป่วยใหม่จำนวน 257 ราย เมื่อนำมาหาความไวของระบบทะเบียนรักษาวัณโรค พบว่าเท่ากับ ร้อยละ 75.1 ส่วนค่าทำนายผลบวกเท่ากับ ร้อยละ 95.0 ส่วนในระบบบัตรรายงาน 506 (รง.506) ที่ใช้นิยามโรคแบบเก่ามีความไว ร้อยละ 55.2 ค่า ทำนายผลบวก ร้อยละ 51.0 นิยามโรคแบบใหม่มีความไว ร้อยละ 44.1 ค่าทำนายผลบวก ร้อยละ 72.1 พบอบัติการณ์ของวัณโรคในเขตอำเภอเชียงคำและกิ่งอำเภอภูซาง 181 รายต่อแสนประชากร อัตราส่วนเพศหญิงต่อเพศชาย 1 : 1.7 ค่ามัธยฐานอายุเท่ากับ 39 ปี (5 - 85 ปี) พบป่วยเป็น HIV ร่วมด้วย 126 ราย (ร้อยละ 49.0) กลุ่มผู้ป่วย HIV พบป่วยเป็นวัณโรคนอกปอดมากกว่ากลุ่ม Non HIV (p=0.001) พบการยืนยันการวินิจฉัยโรคจากการย้อมพบ AFB (Acid fast bacilli) ในเสมหะ สารคัดหลั่ง หรือการตรวจชิ้นเนื้อ จากการเพาะเชื้อรวมทั้งหมดจำนวน 130 ราย (ร้อยละ 50.6) พบมีการบันทึกอาการแพ้ยาจำนวน 48 ราย (ร้อยละ 18.7) เป็นผื่นคัน 24 ราย อาการตัวตาเหลือง 19 ราย ผลการรักษาระหว่างกลุ่มที่แพ้ยากับไม่แพ้ยา พบว่าไม่แตกต่างกันทั้งผลการรักหายหรือรักษาครบ (p=0.218) และรักษาไม่ครบขาดการรักษา (p=0.087) สำหรับผลการรักษาโดยรวมพบว่า รักษาหายหรือรักครบ 133 ราย (ร้อยละ 51.8) รักษาไม่ครบขาดการรักษา 62 ราย (ร้อยละ 24.1) ผลการรักษาผู้ป่วยวัณโรค Non HIV รักษาหายหรือรักษาครบมากกว่าผู้ป่วย HIV (p=0.002) ส่วนผลการรักษาไม่ครบขาดการรักษาไม่แตกต่างกันทั้งสองกลุ่ม (p-0.179)