การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคติดเชื้อ Streptococcus suis โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ ปีพ.ศ. 2566 - 2568

บทคัดย่อ

ความเป็นมา : โรคติดเชื้อ Streptococcus suis หรือโรคไข้หูดับเป็นโรคติดต่อระหว่างสัตว์และคนที่พบมากในภูมิภาคเอเชีย จังหวัดนครสวรรค์มีอัตราป่วยสูงกว่าระดับประเทศ 4.21 เท่า โดยโรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์พบจำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างพื้นฐานสำคัญสองประการพร้อมกัน คือ การเปลี่ยนผ่านระบบรายงานจาก R506 มาเป็นระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล (DDS) ในปี พ.ศ. 2567 และการย้ายสถานที่ตั้งโรงพยาบาลในปี พ.ศ. 2568 ซึ่งยังไม่มีการประเมินระบบเฝ้าระวังโรคนี้อย่างเป็นระบบ การศึกษาครั้งนี้จึงมุ่งอธิบายกระบวนการดำเนินงานของระบบเฝ้าระวังโรคติดเชื้อ Streptococcus suis ประเมินคุณลักษณะของระบบทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ รวมถึงเสนอแนวทางในการพัฒนาระบบเฝ้าระวังให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

วิธีการศึกษา : เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed methods research) การศึกษาเชิงปริมาณโดยใช้กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยที่มารับบริการโรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ ซึ่งเข้าเกณฑ์นิยามโรคติดเชื้อ Streptococcus suis หรือรหัสโรคใกล้เคียง ตั้งแต่เดือนมกราคม 2566–ธันวาคม 2568 จำนวน 364 ราย โดยสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้น ทบทวนเวชระเบียนและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ เปรียบเทียบข้อมูลในระบบเฝ้าระวัง และศึกษาเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลหลัก 12 ท่านจาก 5 กลุ่มวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับระบบเฝ้าระวัง

ผลการศึกษา : ระบบเฝ้าระวังมีค่าความไวแบบถ่วงน้ำหนักร้อยละ 96.0 และค่าพยากรณ์บวกร้อยละ 98.75 สะท้อนความถูกต้องของการรายงานในระดับสูง ความทันเวลาของการรายงานผ่านเกณฑ์ร้อยละ 80 ทุกปี ด้านคุณภาพข้อมูล พบว่าความครบถ้วนของข้อมูลตัวแปรเพศ อายุ เชื้อชาติ และวันที่วินิจฉัยร้อยละ 100 และความเป็นตัวแทน ข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังมีความใกล้เคียงกับฐานข้อมูลโรงพยาบาล การประเมินเชิงคุณภาพพบว่าระบบได้รับการยอมรับ มีความยืดหยุ่น และความมั่นคงในระดับดี แต่ยังพบข้อจำกัดด้านความยากง่ายจากการขาดรหัส ICD-10 เฉพาะและการบันทึกข้อมูลซ้ำซ้อนในหลายระบบ

สรุปผล: ระบบเฝ้าระวังโรคติดเชื้อ Streptococcus suis มีคุณลักษณะเชิงปริมาณอยู่ในระดับดีมาก และคุณลักษณะเชิงคุณภาพด้านความยอมรับและความยืดหยุ่นอยู่ในระดับดี อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดด้านความซับซ้อนของขั้นตอนการรายงาน การขาดรหัสโรคเฉพาะ และความมั่นคงจากการพึ่งพาบุคลากรจำนวนจำกัด ซึ่งอาจส่งผลต่อความยั่งยืนของระบบในระยะยาว ดังนั้นควรกำหนดรหัส ICD-10 เฉพาะโรค บูรณาการระบบ HIS กับ DDS จัดทำแนวทางปฏิบัติงานเฉพาะโรค และเพิ่มอัตรากำลังให้สอดคล้องกับภาระงานจริง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความยั่งยืนของระบบเฝ้าระวังในภาพรวม