การพัฒนารูปแบบการจัดบริการในคลินิกโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดูแลผู้ป่วย โรงพยาบาลโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนา (Research and development) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดบริการเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ การดูแลผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังโรงพยาบาลโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย แบ่งการวิจัยเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) การศึกษาสภาพปัญหาการจัดบริการในคลินิกโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรงพยาบาลโพนพิสัย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่ม ทีมสหวิชาชีพ 2) การพัฒนารูปแบบจัดบริการฯ และ 3) การทดลองใช้และประเมินผล กลุ่มผู้ให้ข้อมูล คือ ทีมสหวิชาชีพและผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และในระยะที่ 3 กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคปอด อุดกั้นเรื้อรัง จำนวน 30 ราย เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แนวคำถามสัมภาษณ์ แบบสนทนากลุ่ม, แบบสอบถามและแบบประเมินความรู้ แบบประเมินคุณภาพชีวิต (CAT Score) แบบประเมินความเหนื่อย (mMRC) ผลตรวจ spirometry ได้แก่ FEV1 FVC และ% FEV1/FVC และแบบประเมินความพึงพอใจดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2567 ถึงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2568 สถิติที่ใช้ ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์โดยใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เปรียบเทียบความแตกต่างด้วย Wilcoxon signed-rank test

            ผลการวิจัยพบว่า ระบบบริการเดิมมีข้อจำกัด ได้แก่ ขาดเครื่องมือวินิจฉัยขาดระบบติดตามและผู้ป่วยขาดความรู้ รูปแบบบริการใหม่ประกอบด้วยการใช้ spirometer การประเมินผลลัพธ์ทางคลินิกประจำปี การให้ความรู้และคู่มือการจัดการตนเอง การติดตามผ่านโทรศัพท์หรือไลน์ และการส่งเสริมวัคซีนไข้หวัดใหญ่ ภายหลังการทดลองใช้รูปแบบฯ พบว่าความรู้ของผู้ป่วยเพิ่มขึ้นจากเฉลี่ย 12.10 เป็น 13.43 คะแนน ร้อยละ 93.3 อยู่ในระดับความรู้สูง คะแนน CAT score และ mMRC ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ค่า FEV1 และ FVC เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญและ % FEV1/FVC อยู่ในระดับปกติ ผู้ป่วยไม่มีการกำเริบซ้ำและไม่กลับมานอนรักษาซ้ำภายใน 28 วัน อีกทั้งความพึงพอใจต่อบริการอยู่ในระดับมาก แสดงให้เห็นว่ารูปแบบใหม่สามารถแก้ปัญหาของระบบบริการเดิมและยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วยได้อย่างชัดเจน

ข้อเสนอแนะ: ควรนำรูปแบบดังกล่าวไปประยุกต์ใช้ในโรงพยาบาลชุมชนอื่น ๆ และศึกษาผลในระยะยาวเพื่อยืนยันประสิทธิผล