ประสิทธิภาพผลการดูแลผู้ป่วยเสพติดเมทแอมเฟตามีน ด้วยต้นตำรับยาสมุนไพรโรงพยาบาลการแพทย์แผนไทย และการแพทย์ผสมผสาน กรุงเทพมหานคร

ผู้แต่ง

  • ปรีชา หนูทิม โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
  • เฟื่องฉัตร นันทศรี โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
  • ชุติวัต หยู่ทองอินทร์ โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
  • พิมพ์ลดา พงศ์ชัยชานนท์ โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
  • ศรีสุภัค นันทา โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
  • จักรเวทย์ ต้นแทน โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
  • ลักขณา รามวงศ์ โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก

คำสำคัญ:

ตำรับยาสมุนไพร, ประสิทธิผล, เมทแอมเฟตามีน, อาการถอนยา

บทคัดย่อ

ผู้ป่วยยาเสพติดที่ใช้เมทแอมเฟตามีนหรือยาบ้า เป็นกลุ่มผู้ป่วยยาเสพติดที่เข้ารับการบำบัดในระบบสาธารณสุขมากที่สุด กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกได้มีส่วนร่วมในการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ป่วยกลุ่มนี้เช่นกัน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลประเมินการดูแลผู้ป่วยเสพติดเมทแอมเฟตามีน ด้วยตำรับยาสมุนไพรของโรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน กรุงเทพมหานคร โดยเป็นการศึกษาแบบกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) ดำเนินการระหว่างเดือน พฤษภาคม - สิงหาคม 2567 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 63 คน โดยการเลือกแบบเฉพาะเจาะจงที่ผ่านเกณฑ์การคัดเข้า เครื่องมือที่ใช้ใน การทดลอง คือ ตำรับยาทำให้อดฝิ่นรูปแบบเม็ดฟู่ละลายน้ำ และเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบบันทึกข้อมูลทั่วไป แบบสอบถามอาการถอนยาแอมเฟตามีน (AWQ, 7.5.2) และแบบประเมินความสัมพันธ์ของยากับเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ ดำเนินการติดตามประเมินผลและดูแลก่อนและหลังได้รับยาเป็นระยะเวลา 4 สัปดาห์ วิเคราะห์โดยการแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติ wilcoxon signed rank test ในการเปรียบเทียบก่อนและหลังได้รับยา พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุเฉลี่ย 34.41 ± 9.24 ปี เริ่มใช้สารเสพติดครั้งแรกเมื่ออายุเฉลี่ย 20.94 ± 8.67 ปี ก่อนการทดลองมีผลรวมคะแนนอาการถอนยาแอมเฟตามีน (Total AWQ) เท่ากับ 4.68 ± 4.42 เมื่อสิ้นสุดการทดลอง พบว่า ผลรวมคะแนนอาการถอนยาแอมเฟตามีน (Total AWQ) เท่ากับ 3.70 ± 3.46 ซึ่งแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) และไม่พบอาการไม่พึงประสงค์ที่รุนแรงหลังการใช้ยา

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานเลขานุการคณะกรรมการ บำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด กระทรวงสาธารณสุข. รายงานผลการดำเนินงานตามแบบบำบัดรักษา ระหว่างวันที่ 1 เดือน มกราคม พ.ศ. 2565 ถึงวันที่ 31 เดือน ธันวาคม พ.ศ. 2565 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 27 มีนาคม 2567]. เข้าถึงได้ จาก: https://shorturl.asia/Y0Ejm.

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ ทางเลือก. การประชุมเชิงปฏิบัติการ เพื่อขับเคลื่อน การบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด โดยการ มีส่วนร่วมของชุมชน (CBTx) “ชุมชนล้อมรักษ์” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี:กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข; 2567 [เข้าถึง เมื่อ 27 มีนาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dtam.moph.go.th/news-release/9358/.

Miguel I., Paz-Ramos, Silvia L. Cruz, Valeria Violante-Soria. Amphetaminetype stimulants: Novel insights into their actions and use patterns. Revista de Investigacion Clinica. 2023;75(3):143-57.

Birgit A Vollm, Ivan E de Araujo, Philip J Cowen, Edmund T Rolls, Morten L Kringelbach, Katharine A Smith et al. Methamphetamine Activates Reward Circuitry in Drug Naïve Human Subjects. Neuropsychopharmacology. 2004;29:1715–1722.

คัมภีร์แพทย์ไทยแผนโบราณ เล่ม 1 ขุนโสภิตบรรณลักษณ (อำพัน กิตติขจร) (สมาคมเภสัชกรรมไทยโบราณแห่งประเทศไทย)

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ ทางเลือก. ตำรับยาอดยาบ้าทางเลือกการรักษา ผู้ติดยาเสพติด [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข; 2567 [สืบค้นเมื่อ 27 มีนาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dtam.moph.go.th/dtam-news/13324/.

Elisabeth Prevete, Kim Paula Colette Kuypers, Eef Lien Theunissen, Gianluca Esposito, Johannes Gerardus Ramaekers, Massimo Pasquini et al. Clinical Implications of Kratom (Mitragyna speciosa) Use: a Literature Review. Current Addiction Reports. 2023;10:317-334.

ฤทธิณรงค์ มีพงษ์. ผลของมิทราไกนี นต่อการเสพติดมอร์ฟีนและเมทแอมเฟทามีนใน แบบจำลองการติดยาของสัตว์ [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2554 [เข้าถึงเมื่อ 27 มีนาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ncs.oncb.go.th/kratom/knowledge/pharmacology/4265/.

Jakkrit Nukitram, Dania Cheaha, Narumon Sengnon, Juraithip Wungsintaweekul, Supattra Limsuwanchote, Ekkasit Kumarnsit. Ameliorative effects of alkaloid extract from Mitragyna speciosa (Korth.) Havil. Leaves on methamphetamine conditioned place preference in mice. [Internet]. Thailand: Prince of Songkla University; 2022 [cited 1 April 2023]. Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0378874121010540.

Asrin Sharifi, Saeideh KarimiHaghighi, Ronak Shabani, Hamid Reza

Asgari, Reza Ahadi, Abbas Haghparast. Cannabidiol impairs the rewarding effects of methamphetamine: Involvement of dopaminergic receptors in the nucleus accumbens. Prog. in Neuro-Psychophar macology and Biol. Psychiatry. 2022;113: 110458.

Yasaman Razavi, Fariborz Keyhanfar, Ronak Shabani, Abbas Haghparastc, Mehdi Mehdizadeh. Therapeutic Effects of Cannabidiol on Methamphetamine Abuse: A Review of Preclinical Study. Iranian Journal of Pharmaceutical Research 2021;20(4):152-164.

Panupong Puttarak, Ratree Sawangjit, Nathorn Chaiyakunapruk. Efficacy and safety of Derris scandens (Roxb.) Benth. for musculoskeletal pain treatment: A systematic review and metaanalysis of randomized controlled trials. Journal of Ethnopharmacology. 2016; 194,316–323. doi: 10.1016/j.jep.2016.09.021.

Elliot V. Hersh, Paul A. Moore. Drug interactions in dentistry The importance of knowing your CYPs. J Am Dent Assoc. 2004;135:298-311.

Turning Point Alcohol and Drug Centre Inc. Methamphetamine Treatment Guildline [Internet]. 2018. [cited 20 March 2024]. Available from: https://tph.go.th/th/upload_research/result_research/2014/Research_6113600120121535.pdf.

Ronnachai Kongsakon, Konstantinos I. P., Rapeepun Saguansiritham. Mirtazapine in amphetamine detoxification: a placebocontrolled pilot study. International Clinical Psychopharmacology 2005;20:253-256.

นายิกา เทพขุน, นริศรา งามขจรวิวัฒน์, สาวิตรี ยกเส้ง, วันวีนัส แวสามะ และปวีณา ชูมณี. ประสิทธิภาพของชารางจืดต่อการถอนพิษยา ผู้ป่วยยาเสพติดประเภทยาบ้า ในโรงพยาบาล ธัญญารักษ์ปัตตานี [อินเทอร์เน็ต]. ปัตตานี: โรงพยาบาลธัญญารักษ์ปัตตานี สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดบรมราชชนนี กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2557 [เข้าถึงเมื่อ 27 มีนาคม 2567]. เข้าถึงได้ จาก: https://tph.go.th/th/upload_research/result_research/2014/Research_6113600 120121535.pdf.

Saref A, Suraya S, Singh D, Grundmann O, Narayanan S, Swogger MT et al. Self-report data on regular consumption of illicit drugs and HIV risk behaviors after kratom (Mitragyna speciosa korth.) initiation among illicit drug users in Malaysia. J Psychoactive Drugs. 2020;52(2):138–44.

Mehdi Farokhnia, Gray R. McDiarmid, Matthew N. Newmeye, Vikas Munja, Osama A. Abulseoud, Marilyn A. Huestis et al. Effects of oral, smoked, and vaporized cannabis on endocrine pathways related to appetite and metabolism: a randomized, doubleblind, placebo-controlled, human laboratory study. Translational Psychiatry. 2020;10:71.

Malvika Kaul, Phyllis C. Zee, Ashima S. Sahni. Effects of Cannabinoids

on Sleep and their Therapeutic Potential for Sleep Disorders. The American Society for Experimental NeuroTherapeutics. 2021;18:217–227.

L.Ting-ting, S. Jie, H. E. David, B. Yan-Pin, L. Lin. A Meta-Analysis of Chinese Herbal Medicine in Treatment of Managed Withdrawal from Heroin. Cell Mol Neurobiol. 2009;29:17–25. doi: 10.1007/s10571-008-9290-1.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-02-26

รูปแบบการอ้างอิง

1.
หนูทิม ป, นันทศรี เ, หยู่ทองอินทร์ ช, พงศ์ชัยชานนท์ พ, นันทา ศ, ต้นแทน จ, รามวงศ์ ล. ประสิทธิภาพผลการดูแลผู้ป่วยเสพติดเมทแอมเฟตามีน ด้วยต้นตำรับยาสมุนไพรโรงพยาบาลการแพทย์แผนไทย และการแพทย์ผสมผสาน กรุงเทพมหานคร. J. Addict. Res. Acad. Sci. [อินเทอร์เน็ต]. 26 กุมภาพันธ์ 2026 [อ้างถึง 16 มีนาคม 2026];2(2):11-24. available at: https://he05.tci-thaijo.org/index.php/JARAS/article/view/7516

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย