ผลของเครือข่ายชุมชนร่วมกับโทรเวชกรรมในการบำบัดติดตาม ผู้ป่วยยาเสพติด อำเภอเลิงนกทา

ผู้แต่ง

  • จิตลดาวรรณ โสวะภาสน์ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเลิงนกทา
  • ภัททิยา หนูชูสุข โครงการจัดตั้งวิทยาเขตอำนาจเจริญ มหาวิทยาลัยมหิดล
  • วรรณนภา ตุ้ยวงศ์ โครงการจัดตั้งวิทยาเขตอำนาจเจริญ มหาวิทยาลัยมหิดล
  • ศุทธิภัทร ธนอมรสกุล โครงการจัดตั้งวิทยาเขตอำนาจเจริญ มหาวิทยาลัยมหิดล
  • อำไพ โสรส โครงการจัดตั้งวิทยาเขตอำนาจเจริญ มหาวิทยาลัยมหิดล
  • ประเสริฐ ประสมรักษ์ โครงการจัดตั้งวิทยาเขตอำนาจเจริญ มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

การบำบัดยาเสพติด, การบำบัดแบบชุมชนเป็นฐาน, เครือข่ายชุมชน, โทรเวชกรรม

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อน-หลังนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการพัฒนาเครือข่ายชุมชนร่วมกับการใช้ระบบโทรเวชกรรมในการบำบัดติดตามผู้ป่วยยาเสพติดแบบชุมชนเป็นฐานต่อทักษะ และพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากยาเสพติด และคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยยาเสพติดในอำเภอเลิงนกทา จังหวัดยโสธร กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยยาเสพติดที่เข้ารับการบำบัดแบบชุมชนเป็นฐาน ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2567 ถึง 30 สิงหาคม 2568 ได้รับการบำบัดตามโปรแกรมและติดตามผลผ่านระบบโทรเวชกรรม โดยอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านรวมระยะเวลา 16 สัปดาห์ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามทักษะ และพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากยาเสพติด และแบบประเมินคุณภาพชีวิต ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.92, 0.96 และ 0.92 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนาและสถิติ Paired sample t-test

          ผลการวิจัยพบว่า หลังการทดลองกลุ่มตัวอย่างมีทักษะการป้องกันตนเองจากยาเสพติด (4.33±0.39) และพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากยาเสพติด (4.27±0.43) สูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.002) รวมทั้งมีคุณภาพชีวิต (4.37±0.30) ดีขึ้นกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.012) ผลการศึกษานี้สะท้อนให้เห็นว่าการบำบัดติดตามผู้ป่วยยาเสพติดแบบชุมชนเป็นฐานร่วมกับการใช้ระบบโทรเวชกรรมสามารถส่งเสริมทักษะและพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากยาเสพติดและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

1. United Nations. UNODC World Drug Report 2020: Global drug use rising; while COVID 19 has far-reaching impact on global drug markets. [Internet]. 2020 [cited 2025 Feb 12]. Available from:

https://shorturl.asia/5YujL

2. กรมกิจการพบเรือนทหารบก. สถานการณ์ปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดนในปัจจุบัน. [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก:

https://doca.rta.mi.th/news/announcement/1821

3. ศิริรัตน์ นิตยวัน, นภัสสรณ์ รังสิเวโรจน์, อรัญญา แพจุ้ย. แนวทางการบำบัดรักษาผู้ป่วยยาเสพติด. วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2568];24(1):15-27. เข้าถึงได้จาก:

https://he01.tci-thaijo.org/index.

php/jnorthnurse/article/view/196098

4. สำนักงานป้องกันและบำบัดการติดยาเสพติด. ยาเสพติดมหันตภัยใกล้คุณและครอบครัว. [อินเตอร์เน็ต]. มหานครแห่งความปลอดภัย [อินเตอร์เน็ต]. 2559 [เข้าถึงเมื่อ 4 มกราคม 2569]. เข้าถึงได้จาก:

https://fa5.naxapi.com/sakaekrang.go.th/dnm_file/news/659213404_side2.pdf

5. ผ่องพรรณ์ คำน้อย. ประสิทธิผลของโปรแกรมการบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยชุมชนเป็นศูนย์กลางในการกลับไปเสพซ้ำ

ของผู้เข้ารับการบำบัดยาเสพติด. วารสารนวัตกรรมสุขภาพและความปลอดภัย [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 3 พฤษภาคม 2568];2(1):1-17. เข้าถึงได้จาก: https://he04.tci-thaijo.org/index.php

/JHIS/article/view/2719

6. วราภรณ์ มั่งคั่ง, จินตนา วัชรสินธุ์, วรรณี

เดียวอิศเรศ. ปัจจัยครอบครัวที่มีผลต่อ

การใช้ยาเสพติดของวัยรุ่นชาย ในศูนย์ฝึก

และอบรมเด็กและเยาวชนแห่งหนึ่ง. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา [อินเทอร์เน็ต]. 2559 [เข้าถึงเมื่อ 16 กุมภาพันธ์ 2568];11(2):53-63. เข้าถึงได้จาก:

https://he02.tci-thaijo.org/index.php

/phjbuu/article/view/72696/58478

7. มนัสนันท์ ผลานิสงค์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันยาเสพติด

ของนักเรียนระดับ ประกาศนียบัตรวิชาชีพ สังกัดอาชีวศึกษา จังหวัดกำแพงเพชร. [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 18 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก:

https://mis.kpo.go.th/tobekpp/download/id6.pdf

8. สุปราณี สูงแข็ง. ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ผ่านการบำบัดสารเสพติดในหน่วยบริหารระดับปฐมภูมิ ในจังหวัดอุดรธานี. วารสารวิชาการสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]. 2559 [เข้าถึงเมื่อ 20 กันยายน 2568];

25(2):218-27. เข้าถึงได้จาก:

https://thaidj.org/index.php/JHS/article/view/246/239

9. วงศพัทธ์ บุญมาก. ประสิทธิผลของ

การบำบัดรักษาผู้ป่วยยาเสพติดตามรูปแบบจิตสังคมบำบัด ค่ายขวัญแผ่นดิน อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม. วารสารวิชาการ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 18 กุมภาพันธ์ 2568];14(2):13-24.

เข้าถึงได้จาก:

https://thaidj.org/index.php/jdhss/article/view/6557/6167

10. กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณะสุข. คู่มือการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ใช้ยาและสารเสพติดรูปแบบมินิธัญญารักษ์. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: บริษัท เดอะ กราฟิโก ซิสเต็มส์ จำกัด; 2566. เข้าถึงได้จาก:

https://online.anyflip.com/cbilx/deyi/mobile/index.html

11. สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด กระทรวงยุติธรรม.

ผลการปราบปรามยาเสพติดทั่วประเทศไทย สำนักปราบปรามยาเสพติด รายงานประจำปี 2564. [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 17 มีนาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก:

https://www.oncb.go.th/pdfjs/web/viewer.html?file=/storage/file/content/th/report-arrest/67a04bbec1afd4

PnYV.pdf&mode=preview

12. เสาวลักษณ์ บุญยรัตน์. การพัฒนารูปแบบ

การบำบัดรักษาและติดตามผู้ป่วยยาเสพติดโดยชุมชนเป็นฐานร่วมกับการประยุกต์ใช้ระบบโทรเวชกรรมในชุมชนบ้านน้ำเชี่ยว อำเภอสะบ้าย้อย จังหวัดสงขลา. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 25 กุมภาพันธ์ 2025];9(4):236-47. เข้าถึงได้จาก:

https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej

/article/view/279473

13. ธัญลักษณ์ สารพร. ผลของโปรแกรมการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมต่อคุณภาพชีวิต ของผู้ป่วยยาเสพติด โรงพยาบาลจะนะ. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 20 กันยายน 2025];8(3):82-90. เข้าถึงได้จาก:

https://he03.tci-thaijo.org/index.

php/ech/article/view/1870/1301

14. Best JW, Kahn JV. Research in education. 8th ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1997. p. 47–63.

15. Schulz KF, Grimes DA. Sample size slippages in randomised trials: exclusions and the lost and wayward. Lancet. 2002 Mar 2;359(9308):781–5.

doi: 10.1016/S0140-6736(02)07874-2.

16. Prochaska JO, DiClemente CC. The transtheoretical approach: crossing traditional boundaries of therapy. Homewood (IL): Dow Jones-Irwin; 1984.

17. ภัทราภรณ์ กินร, สำเนา นิลบรรพ์,

จรุณรักษ์ ยี่ภู่, อภิชาต เรณูวัฒนานท์, นิภาวัล บุญทับถม. การศึกษาและพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาผู้ป่วยยาเสพติดเด็กและวัยรุ่น เพื่อเพิ่มพฤติกรรมป้องกันการเสพยาเสพติดซ้ำ. [อินเตอร์เน็ต]. ม.ป.ป. [เข้าถึงเมื่อ 24 พฤศจิกายน 2568]. เข้าถึงได้จาก:

https://www.pmnidat.go.th/thai/downloads/research/ 67/pmnidat28-67.pdf

18. ฉวีวรรณ สาระบุตร, สุขุมาภรณ์ บุญญาสุ.

ผลของการให้คุณค่าและแรงสนับสนุน

ทางสังคมร่วมกับการเสริมพลังเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การใช้ยาเสพติดของผู้เข้ารับการบำบัดยาเสพติดหลังครบโปรแกรมฟื้นฟูสภาพทางสังคม อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2568];8(3):1038-47.

เข้าถึงได้จาก:

https://he03.tci-thaijo.org/index.

php/ech/article/view/1993

19. วัลลภา ศิริรัตน์. ผลของการให้

การพยาบาลทางไกล (Tele -nursing) ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ได้รับการรักษา ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเครือข่ายบริการสุขภาพอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน. [อินเตอร์เน็ต]. 2567

[เข้าถึงเมื่อ 28 พฤศจิกายน 2568].

เข้าถึงได้จาก:

https://mhso.moph.go.th/mhso/frontend/web/newsreader/hr/download?id=687&file=e4427d69c7d466dd689107461bce60d6.pdf&file_name=เลขที่+0013-24062567+โดย+นางสาววัลลภา+ศิริรัตน์+สัง.pdfเข้า

20. ปุณญณิน เขื่อนเพ็ชร์, ลำเนา วงค์ใจ. ประสิทธิผลของกระบวนการมีส่วนร่วม

ของชุมชนต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมภาวะอ้วนลงพุงในผู้สูงอายุเครือข่ายบริการสุขภาพ อำเภอแม่ลาว. เชียงรายเวชสาร [อินเทอร์เน็ต]. 2559 [เข้าถึงเมื่อ 28 พฤศจิกายน 2568];7(2):103-12. เข้าถึงได้จาก:

https://www.crhospital.org/cmj/article/FULL_20170802113839.pdf

21. จิรฉัตร ถิ่นไพโรจน์, นวพร หิรัญวิวัฒน์กุล.

ผลของกรเข้ารับการบำบัดด้วยโปรแกรม

เมทริกซ์ต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยยาเสพติดโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า. เวชสารแพทย์ทหารบก [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2568];71(1):3-10. เข้าถึงได้จาก:

https://he02.tci-thaijo.org/index.

php/rtamedj/article/view/118532/90876

22. อุไรรัชต์ บุญแท้, จุไรรัตน์ ดวงจันทร์, สถาพร แถวจันทึก, สรัลรัตน์ พลอินทร์. สภาวะสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ภายใต้การดูแลของเครือข่ายชุมชนร่วมกับครอบครัวเสมือน. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [เข้าถึงเมื่อ

28 พฤศจิกายน 2568];35(3):175-85.

เข้าถึงได้จาก:

https://he01.tci-thaijo.org/index.

php/jnat-ned/article/view/

101817/78841

23. Maslow, Abraham H. Motivation and personality. New York: Harper & Row; 1970.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-31

รูปแบบการอ้างอิง

1.
โสวะภาสน์ จ, หนูชูสุข ภ, ตุ้ยวงศ์ ว, ธนอมรสกุล ศ, โสรส อ, ประสมรักษ์ ป. ผลของเครือข่ายชุมชนร่วมกับโทรเวชกรรมในการบำบัดติดตาม ผู้ป่วยยาเสพติด อำเภอเลิงนกทา. J. Addict. Res. Acad. Sci. [อินเทอร์เน็ต]. 31 ธันวาคม 2025 [อ้างถึง 6 พฤศจิกายน 2026];3(3):10-22. Available at: https://he05.tci-thaijo.org/index.php/JARAS/article/view/8582

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย