ปัจจัยแห่งความสำเร็จในการบำบัดฟื้นฟูยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน (Community Based Treatment and Rehabilitation: CBTx) กรณีศึกษา โครงการดำเนินงานชุมชนยั่งยืนเพื่อแก้ไขปัญหายาเสพติดแบบครบวงจรตามยุทธศาสตร์ชาติ และ โครงการ 1 ท้องถิ่น 1 ชุมชนยั่งยืน พื้นที่อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบการปฏิบัติงานของหน่วยงานภาครัฐ ในการบูรณาการร่วมกันบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดในชุมชนในรูปแบบของศูนย์ชุมชนบำบัด (CBTx) 2) ศึกษาถึงแนวทางและปัจจัยแห่งความสำเร็จของหน่วยงานที่ร่วมบูรณาการ การบำบัดฟื้นฟูในชุมชนในรูปแบบของศูนย์ชุมชนบำบัดภายใต้ประมวลกฎหมายยาเสพติด ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ด้วยการศึกษาจากเอกสาร (Documentary Research) และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-depth interview) จากผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Informants) กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารของจังหวัดชัยภูมิ ที่รับผิดชอบงานป้องกัน บำบัด ฟื้นฟู ข้าราชการ และประชาชนในพื้นที่อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ

ผลการวิจัย พบว่า เป็นการบูรณาการร่วมกันหลายหน่วยงาน ในการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดในชุมชนในรูปแบบของศูนย์ชุมชนบำบัดที่มีประสิทธิภาพ โดยมีจุดเด่น คือ ก่อนเริ่มโครงการบุคลากรได้รับการฝึกอบรมในการเข้าไปค้นหา คัดกรองผู้ป่วยยาเสพติดในชุมชนให้เป็นไปตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มีวางแผนการรักษาผู้ป่วยยาเสพติดในชุมชน ตามหลักวิชาทางการแพทย์ได้อย่างเหมาะสม ผู้ที่เข้าร่วมโครงการมีความพึงพอใจและโครงการดังกล่าวมีประสิทธิภาพของการดูแลผู้ป่วยยาเสพติดที่เข้าบำบัดจนครบกระบวนการ และได้รับเอกสารรับรองทางการแพทย์ มีการแสวงหาทุนประกอบอาชีพให้สามารถดำรงชีพอยู่ในสังคม มีการปรับปรุงสภาพแวดล้อมชุมชนทุกมิติไม่ให้เอื้อต่อการกลับไปยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติดอีก  ปัจจัยแห่งความสำเร็จ คือกำหนดให้การแก้ไขปัญหาผู้ป่วยยาเสพติดในชุมชนเป็นวาระเร่งด่วนของจังหวัด มีผู้ว่าราชการจังหวัดเปรียบเสมือนเป็นเสาเอก โดยมีตำรวจ สาธารณสุข ฝ่ายปกครอง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นเสาหลักช่วยกันแก้ไขปัญหา มีแหล่งงบประมาณที่ครบถ้วน เพียงพอ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดตั้งศูนย์ชุมชนบำบัดและศูนย์ฟื้นฟูสภาพทางสังคม เพื่อทำหน้าที่ขับเคลื่อนในการค้นหา คัดกรอง บำบัดรักษาและฟื้นฟูสภาพของผู้ป่วยยาเสพติดอย่างเป็นรูปธรรม มีความยั่งยืนต่อไป