การดำเนินการพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพปฐมภูมิแบบบูรณาการ เพื่อการเสริมสร้างสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะความเสื่อมถอยศักยภาพภายใน

บทคัดย่อ

การสร้างเสริม “ผู้สูงอายุมีสุขภาพดี” คือกระบวนการพัฒนาและคงไว้ซึ่งความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน และศักยภาพภายใน เพื่อสร้างสุขภาวะและคุณภาพชีวิตที่ดี การวิจัยดำเนินการนี้มีเป้าหมายเพื่อการแปลงชุดความรู้ให้เกิดแนวปฏิบัติ และการพัฒนาศักยภาพของบุคลากรสาธารณสุขของทีมสุขภาพปฐมภูมิ ซึ่งดำเนินการใน รพ.สต. และหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ จำนวน 103 แห่ง โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยแบบผสมผสาน การวิจัยเอกสาร การวิจัยเชิงคุณภาพ และการวิจัยเชิงปริมาณ ดำเนินการระหว่าง เดือนสิงหาคม 2565 – พฤษภาคม 2567

ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการดำเนินการพัฒนาระบบการดูแลแบบบูรณาการ ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน คือ (1) การทบทวนความรู้เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติ (2) การพัฒนาศักยภาพผู้ปฏิบัติงานทีมสุขภาพ (3) การพัฒนาศักยภาพและเสริมพลังการปรับระบบบริการดูแลแบบบูรณาการ และ (4) การพัฒนาศักยภาพการประเมินผลลัพธ์ กระบวนการจัดบริการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุแบบบูรณาการสำหรับหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิมีองค์ประกอบที่สำคัญ คือ (1) ระบบการจัดบริการดูแลแบบบูรณาการ อยู่ในขั้นมีการริเริ่มการดำเนินการ (คะแนนเฉลี่ย 18.82 จาก 26 คะแนน) และ (2) การบริหารจัดการสนับสนุนการดูแลแบบบูรณาการ อยู่ในขั้นมีการริเริ่มการดำเนินการ (คะแนนเฉลี่ย 16.04 จาก 26 คะแนน) ข้อค้นพบจากการศึกษา พบว่า ปัจจัยสนับสนุนการดำเนินการ ได้แก่ ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของทีมสุขภาพ นโยบายและเป้าหมายทางบริหารแบบมุ่งเน้นคุณค่าและผลลัพธ์ และการพัฒนาโครงการผลิตบริการร่วมของชุมชนและหน่วยงาน เป็นปัจจัยที่ส่งผลทำให้ผลลัพธ์ทางสุขภาพที่เปลี่ยนแปลงดีขึ้น โดยผลการศึกษา พบว่า ภาวะความเสื่อมถอย 3 องค์ประกอบ ความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน และความพึงพอใจและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ อย่างมีนัยยะสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.05) 

ผลการศึกษาให้ข้อเสนอแนะว่า หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กระทรวงสาธารณสุข องค์การบริหารส่วนจังหวัด ควรพิจารณาปรับปรุงพัฒนานโยบายและระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิไปสู่รูปแบบการดูแลผู้สูงอายุแบบบูรณาการ รวมไปถึงการพัฒนาระบบสารสนเทศแบบบูรณาการเพื่อรองรับการดำเนินการ และการศึกษาวิจัยและพัฒนามาตรการส่งเสริมสุขภาพที่เหมาะสมสำหรับการดูแลและจัดการตนเองสำหรับผู้สูงอายุ