การพัฒนารูปแบบการส่งต่อหญิงตั้งครรภ์ไม่พร้อมที่ต้องการยุติการตั้งครรภ์ทางการแพทย์  จังหวัดนครศรีธรรมราช

Amornthip Boonwong; Cheewarut Boonwong; Woralak Keerinnon

Authors

Amornthip Boonwong ศูนย์อนามัยที่ 11 นครศรีธรรมราช กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
Cheewarut Boonwong ศูนย์อนามัยที่ 11 นครศรีธรรมราช กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
Woralak Keerinnon ศูนย์อนามัยที่ 11 นครศรีธรรมราช กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

Abstract

This research and development project aimed to study; 1) the situation of unplanned pregnancies, 2) the results of developing a referral model for women with unplanned pregnancies, and 3) the success factors in developing the model. The study was conducted in four phases: 1) studied the situation, problems, and needs; 2) developed the referral model for women with unplanned pregnancies; 3) evaluated the effectiveness of the referral model; and 4) studied the success factors in developing the model. Data was collected through focus group discussions and questionnaires. The tools were validated by three experts, with item-objective congruence (IOC) values ranging from 0.67 to 1.00. Data was analyzed using descriptive statistics, the Wilcoxon Signed Ranks Test, and content analysis.

Research findings revealed that: 1) In 2023 and 2024, 81.55% and 31.55% of pregnant women, respectively, were denied abortion services. 2) The developed model is called the KESF-RSA Model, comprising: Knowledge (K) – Providing knowledge Empowerment (E) – Counseling, guidance, and empowerment Service Quality (S) – Quality service Follow-Up (F) – Follow-up by staff after pregnancy Referral System for Safe Abortion (RSA) – A unit that efficiently facilitates quick, convenient, and accessible referrals for unplanned pregnancies. 3) After implementing the model, the average knowledge score of women seeking abortion significantly increased at the 0.05 level (p < 0.001). Overall attitudes toward abortion also significantly improved (p = 0.020). Specifically, personal information and economic aspects saw significant increases in average scores (p < 0.001). Social and cultural aspects saw a significant decrease in scores (p < 0.001). Family-related aspects showed no statistically significant change (p = 0.133). 100% of women with unplanned pregnancies who sought services received them. 3) Success factors included increased service access channels, development of a working team, and strong linkages between service units, ensuring quality, speed, and consistency.

Recommendations: The referral system should be further developed, along with communication channels and provision of information about legal rights and access to safe abortion services.

References

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2564). คู่มือมาตรฐานการปฏิบัติงานเพื่อการยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัยแบบองค์รวม. กรุงเทพฯ: ศูนย์สื่อและสิ่งพิมพ์แก้วเจ้าจอม มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

จรวยพร เหมรังสี. (2564). กฎหมายการทำแท้งกับจริยธรรมในสังคมไทย. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 6(11), 483–498.

จิรวัฒน์ พลภักดี. (2567). ผลลัพธ์การตั้งครรภ์สตรีตั้งครรภ์อายุมากกว่าหรือเท่ากับ 35 ปี ที่มาคลอดในโรงพยาบาลกันทรลักษณ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ, 3(1), 115–126.

จิรัชยา เจียวก๊ก, อลัน สาดีน, คฑาวุธ แสงอรุณ, ไมสาเราะ บูอีตำ, และสกุลรัตน์ เทพสุทา. (2567). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจของมารดาต่อการยุติการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในโรงพยาบาลสงขลา จังหวัดสงขลา. วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 20(1), 40–62.

จุฑามาศ โกมลศิริสุข. (2561). การพัฒนารูปแบบการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ของวัยรุ่นจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 27(2), 253–267.

เฉลิมลักขณ์ วิจิตรานนท์, และสุวะรีย์ ดำเนินวุฒิ. (2566). การประเมินผลการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นของภาคีเครือข่ายจังหวัดสมุทรปราการ. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 46(2), 69–84.

นภสร คงมีสุข, รัชนี ลักษิตานนท์, และพรรณงาม สุนทร. (2562). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการตั้งครรภ์และผลกระทบในการตั้งครรภ์ของแม่วัยรุ่นในเขตสุขภาพที่ 5. สืบค้นเมื่อ 8 เมษายน 2568, จาก https://hpc.go.th/rcenter/

_fulltext/20210113173110_4468/20210113173128_2539.pdf

ปติมา หิริสัจจะ. (2565). การพัฒนารูปแบบกลไกดูแลช่วยเหลือวัยรุ่นที่ตั้งครรภ์ให้ได้รับสิทธิตามพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 45(1), 27–38.

พิชาภรณ์ จันทนกุล, สมฤดี ชื่นกิติญานนท์, และสุกฤตา ตะการีย์. (2560). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องต่อการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ของสตรีวัยรุ่นที่ฝากครรภ์ในโรงพยาบาลกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม, 22(43), 62–76.

พัชรีวรรณ เจนสาริกรณ์. (2567). การพัฒนาระบบบริการสำหรับหญิงตั้งครรภ์ไม่พร้อมและการยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัย จังหวัดจันทบุรี. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี, 33(1), B104–B115.

ภัทรพงศ์ ชูเศษ. (2559). ปัจจัยที่มีผลต่อการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นจังหวัดนนทบุรี (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา.

ศิริพร พรแสน, และวัณยรัตน์ คุณาพันธ์. (2567). การตั้งครรภ์ไม่พร้อมในสตรีอายุมาก (ตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไป). วารสารศูนย์อนามัยที่ 10 อุบลราชธานี, 12(1), 73–84.

ศูนย์อนามัยที่ 11 นครศรีธรรมราช. (2567). ทะเบียนหญิงตั้งครรภ์ไม่พร้อม. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.

สายใจ สุวรรณศรี. (2567). การศึกษารูปแบบการจัดระบบบริการหญิงตั้งครรภ์ไม่พร้อมและการยอมรับการยุติการตั้งครรภ์เครือข่ายจังหวัดหนองคาย. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 9(1), 287–297.

อุษมา ช้อนนาค, และวีรวิทย์ ปิยะมงคล. (2566). การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น (Teenage pregnancy). สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2567, จาก http://w.1.med.cmo.ac.th/obgyn/lecturestopics/49484

เครือข่ายอาสา RSA. (2563). แถลงการณ์ข้อเท็จจริงเรื่องการทำแท้งในประเทศไทยจากเครือข่ายอาสา RSA. สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2567, จาก https://rsathai.org/contents/17600/

กุลภา วจนสาระ, และเบญจมาศ รอดภัย. (2558). รายงานสรุปการประชุมเครือข่ายสนับสนุนทางเลือกของผู้หญิงที่ท้องไม่พร้อม ครั้งที่ 36. ณ ห้องประชุม 201 ชั้น 2 สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติฯ. เอกสารอัดสำเนา.

Barrow, A., Jobe, A., Barrow, S., Touray, E., & Ekholuenetale, M. (2022). Prevalence and factors associated with unplanned pregnancy in The Gambia: Findings from 2018 population-based survey. BMC Pregnancy and Childbirth, 22(1), 17. https://doi.org/10.1186/s12884-021-04336-0

Bloom, B. S. (1986). What we are learning about teaching and learning: A summary of recent research. Principal, 66(6), 6–10.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Crabtree, B. F., & Miller, W. L. (1992). Doing qualitative research: Multiple strategies. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191. https://doi.org/10.3758/BF03193146