บทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดำเนินงานเฝ้าระวังกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางวัน อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา

Somkid Juneiab

Authors

Somkid Juneiab Bangwan Subdistrict Health Promoting Hospital, Kuraburi District, Phang Nga Province

Keywords:

Village Health Volunteers, Risk Group Surveillance, Hypertension, Attitude, Social Support

Abstract

This cross-sectional descriptive study aimed to investigate the role of Village Health Volunteers (VHVs) in hypertension risk group surveillance and to examine the associations among personal characteristics, attitudes, and social support with their role performance. The sample comprised 86 VHVs at Bangwan Subdistrict Health Promoting Hospital, Kuraburi District, Phang Nga Province. Data collection was carried out using a structured questionnaire, validated by three experts with an Index of Item-Objective Congruence (IOC) of 0.67–1.00 and a reliability coefficient of 0.95, and analyzed using descriptive and inferential statistics.
The results indicated that the overall performance of VHVs in hypertension risk group surveillance was at a high level (M = 4.37, SD = 0.54). Considering each domain, curative care/basic care had the highest mean score (M = 4.48), followed by rehabilitation (M = 4.40), disease prevention (M = 4.39), and health promotion had the lowest mean score (M = 4.21), with all domains rated at a high level. Factors statistically significantly correlated with VHVs' role performance (p < 0.05) included attitude toward surveillance, which demonstrated a moderate positive correlation (r = 0.451), and social support, which showed a high positive correlation (r = 0.634).
These findings can serve as guidelines for Subdistrict Health Promoting Hospitals and relevant agencies in formulating plans and policies for hypertension risk group surveillance by VHVs, with emphasis on strengthening positive attitudes and social support to improve the efficiency of community-based surveillance and disease prevention.

References

กรมควบคุมโรค. (2566). แนวทางการเฝ้าระวังโรคความดันโลหิตสูงในชุมชน. กระทรวงสาธารณสุข.

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2554). ระเบียบกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน พ.ศ. 2554. กระทรวงสาธารณสุข.

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (ม.ป.ป.). อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.). https://prgroup.hss.moph.go.th

ไชยณรงค์ นาวิก. (2563). บทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคความดันโลหิตสูง จังหวัดชลบุรี [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].

บุญเพ็ง ศิลาอาจ. (2565). ทัศนคติของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านต่อบทบาทการเฝ้าระวังโรคความดันโลหิตสูงและระบบสาธารณสุข. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 16(1), 55-67.

พัชรินทร์ สมบูรณ์. (2564). ทัศนคติต่อการปฏิบัติบทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการเฝ้าระวังโรคเรื้อรังในชุมชน. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ, 15(3), 78-91.

พิมลกานต์ วงศ์ทรายทอง. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างทัศนคติ แรงจูงใจ แรงสนับสนุนทางสังคมกับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการคัดกรองโรคเรื้อรัง จังหวัดพิษณุโลก [วิทยานิพนธ์สาธารณสุข ศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางวัน. (2568). รายงานข้อมูลสาธารณสุขพื้นฐาน ปี 2568.

วิชัย เอกพลากร. (2564). รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.

สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. (2567). แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567 (ฉบับปรับปรุง). หวานใจ ธรรมมะ. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการควบคุมป้องกันโรคความดันโลหิตสูง อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์].

อัมรา สาเหล็ม. (2567). แรงสนับสนุนทางสังคมที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการเฝ้าระวังโรคความดันโลหิตสูง จังหวัดนราธิวาส [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์].

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211.

Hardy, M. E., & Conway, M. E. (1988). Role theory: Perspectives for health professionals (2nd ed.). Appleton & Lange. House, J. S. (1981). Work stress and social support. Addison-Wesley.

Khetan, A., Zullo, M., Hejjaji, V., Barbhaya, D., Agarwal, S., Hussain, A., et al. (2022). Effectiveness of community health worker-led interventions for management of hypertension in low- and middle-income countries: A systematic review and meta-analysis. Circulation, 145(11), 858-871.

NCD Risk Factor Collaboration. (2021). Worldwide trends in hypertension prevalence and progress in treatment and control from 1990 to 2019. The Lancet, 398(10304), 957-980.

Neupane, D., Dhakal, S., Thapa, S., Bhandari, P. M., & Mishra, S. R. (2020). Effectiveness of female community health volunteers in screening and management of hypertension in Nepal: A quasi-experimental study. BMC Public Health, 20(1), 1-9.

Odiwuor, C. W., Muia, D. M., & Murithi, M. K. (2024). Factors influencing community health volunteer performance in hypertension surveillance in Kenya. African Journal of Primary Health Care & Family Medicine, 16(1), 1-11. https://doi.org/10.4102/phcfm.v16i1.4089

World Health Organization. (2020). Thailand's 1 million village health volunteers: Unsung heroes are helping guard communities nationwide from COVID-19. https://www.who.int/thailand/ news/feature-stories/detail/thailands-1-million-village-health-volunteers

World Health Organization. (2025a). Global report on hypertension 2025: High stakes – turning evidence into action. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/93b8e571-00a2-4de3-bb34-30f99b384816/content

World Health Organization. (2025b). Hypertension: Key facts and global statistics 2025.