ประสบการณ์การดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2  ให้เข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบ

พุทธจักร   ช่วยราย; ธวันชัย   บุญเมือง

ผู้แต่ง

พุทธจักร ช่วยราย โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบางคราม อำเภอคลองท่อม จังหวัดกระบี่
ธวันชัย บุญเมือง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบางคราม อำเภอคลองท่อม จังหวัดกระบี่

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) แบบปรากฏการณ์วิทยา (Phenomenology) เพื่อศึกษาประสบการณ์การจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ให้เข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบ ผู้ให้ข้อมูลหลักคัดเลือกแบบมีเกณฑ์ (Criterion Sampling) จำนวน 13 คน เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) โดยใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกกึ่งโครงสร้าง (Semi-structured In-depth interview) เป็นข้อคำถามปลายเปิด ประกอบด้วยแนวคำถามที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและความเหมาะสมของการใช้ภาษา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content analysis)
ผลการวิจัยพบว่า ประสบการณ์การดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ให้เข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบ ประกอบด้วย 2 ประเด็นหลัก คือ 1) พฤติกรรมการดูแลตนเองในชีวิตประจำวัน (Self-care) และ 2) ปัจจัยที่เอื้อต่อหรือเป็นอุปสรรคต่อการดูแลตนเอง (Self-care agency) ดังนั้น การส่งเสริมให้ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 สามารถเข้าสู่ระยะสงบได้ จำเป็นต้องมีการวางแผนการดูแลที่เป็นองค์รวม ครอบคลุมทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Asif Mohammad. (2014). The prevention and control the type-2 diabetes by changing lifestyle and dietary pattern. J Educ Health Promot, 3, 1. https://doi.org/10.4103/2277-9531.127541

Faris Matloub. (2021). Barriers to Self-Care among Diabetic Patients and Ways to Recognize and Address. Journal of Family Medicine and Disease Prevention, 7(1). https://doi.org/10.23937/2469-5793/1510135

House, J. S. (1981). Work stress and social support. Reading. MA, Addison-Wesley.

Hung Nguyen Viet, Kanittha Chamroonsawasdi, Paranee Vatanasomboom and Suthat Chottanapund. (2020). Effectiveness of a family support coaching program on diabetes mellitus self-management to improve health outcomes among Thai patients with uncontrolled type 2 diabetes: a quasi-experimental study. Journal of Public Health and Development, 18(3).

International Diabetes Federation. (2025). IDF Diabetes Atlas (IDF Diabetes Atlas ) (11 ed.). International Diabetes Federation.

Lincoln, Y. S. and Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, (Naturalistic inquiry. Beverly Hills,). CA, SAGE.

Patel R, Sina RE and Keyes D. (2021). Lifestyle Modification for Diabetes and Heart Disease Prevention. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK585052/

Sirwan Khalid Ahmed. (2024). The pillars of trustworthiness in qualitative research, . Journal of Medicine, Surgery, and Public Health,, 2. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.glmedi.2024.100051.

จำเนียร จวงตระกูล และ นวัสนันท์ วงศ์ประสิทธิ์. (2562). การวิเคราะห์เนื้อหาในการวิเคราะห์ข้อมูลการวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารสมาคมรัฐประศาสนศาสตร์แห่งประเทศไทย, 2(2).

เจษฎา บุญญานุภาพพงศ์ และ นวรัตน์ ชุติปัญญาภรณ์. (2564). ประสิทธิผลการใช้อาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารควบคุมโรค, 47(ฉบับเพิ่มเติม 2).

ชลลดา ติยะวิสุทธิ์ศรี, พรพิมล ชัยสา, อัศนี วันชัย และ ชลธิมา ปิ่นสกุล. (2561). การออกกําลังกายเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในประเทศไทย : การสังเคราะห์งานวิจัยอย่างเป็นระบบ. วารสารการพยาบาล การสาธารณสุขและการศึกษา, 19(2).

ชาย โพธิสิตา. (2562). ศาสตร์และศิลป์การวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 8). อมรินทร์พริ้นติ้ง.

ณัฏฐ์ธัญศา ยิ่งยงเมธี, ดารารัตน์ อยู่เจริญ, จุฑารัตน์ สว่างชัย, ศิริมา วงศ์แหลมทอง และ พเยาว์ นิมิตรพรชัย. (2563). ประสิทธิผลของการใช้สมาธิบำบัดแบบ SKT ต่อระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้. วารสารแพทย์เขต 4-5, 39(2).

ณัฐธิวรรณ พันธ์มุง, หทัยชนก เกตุจุนา, วรัญญา ตรีเหลา, สุภาพร หน่อคำ และจิตตรา ธัญญารักษ์. (2566). แนวทางการดำเนินงานการดูแลผู้เป็นเบาหวานให้เข้าสู่ระยะสงบ (Remission service). นนทบุรี, กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค.

เทวัญ ธานีรัตน์, แพทย์พงษ์ วรพงศ์พิเชษฐ, วิกิต ประกายหาญ, มนตรี นาคะเกศ, สีไพร พลอยทรัพย์, ทัศนีเวศ ยะโส และ ฐิตินันท์ อินทอง. (2558). แนวทางการดูแลผู้ป่วยเบาหวานด้วยการแพทย์ผสมผสาน. นนทบุรี.

นิชาภา เหมือนภาค, เขมกัญญา อนันต์ และ วัชรินทร์ จั่นขุนทด. (2564). แรงจูงใจที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้ป่วยเบาหวานโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านใหม่ อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น, 2(4).

นิยม ดีจันทร์, สุพัฒน์ กองศรีมา, นครินทร์ ประสิทธิ์, ณัฐพร นิจธรรมสกุล และ ภูวนาถ ศรีสุธรรม. (2567 ). ผลของโปรแกรมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการดูแลผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ตําบลกุดหมากไฟ อําเภอหนองวัวซอ จังหวัดอุดรธานี. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 18(1).

แนวทางการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ให้เข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบ ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด สำหรับบุคคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข. (2565). กรุงเทพ, ราชวิทยาลัยแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวแห่งประเทศไทย.

บำเหน็จ แสงรัตน์. (2559). การจัดการภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำในผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวาน. วารสารปฏิบัติการพยาบาลและการผดุงครรภ์ไทย, 3(1).

บุณยาพร เคลือบสำราญ, ศรินยา สัทธานนท์, แพรว สุวรรณศรีสุข, อภิรักษ์ วงศ์รัตนชัย และ อัลจนา เฟื่องจันทร์. (2566). ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับประสบการณ์การเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำของผู้ป่วยเบาหวานในคลินิกเบาหวานของโรงพยาบาลพุทธโสธร จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารเภสัชกรรมไทย, 15(4).

ประไพพิมพ์ สุธีวสินนนท์ และ ประสพชัย พสุนนท์. (2559). กลยุทธ์การเลือกตัวอย่างสำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารปาริชาต มหาวิทยาลัยทักษิณ, 29(2).

ประศักดิ์ สันติภาพ และ พรรณวดี สารวนางกูร. (2561). การใช้สื่อสังคมออนไลน์และปัจจัยที่เกี่ยวข้องของผู้ป่วยในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล อำเภอวังม่วง จังหวัดสระบุรี. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 1(2).

สมพร กันทรดุษฏี เตรียมชัยศรี. (2556). การปฏิบัติสมาธิเพื่อการเยียวยาสุขภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 12). นนทบุรี, ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเจี้ยฮั้ว.

สมลักษณ์ เทพสุริยานนท์ และ อุไรวรรณ ชัยชนะวิโรจน์. (2561). พฤติกรรมการควบคุมอาหารของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้และควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้. วารสารการพยาบาลและการศึกษา, 11(1).

สุริยะ คูหะรัตน์ และ ดวงเดือน ก้อนทอง. (2565). ประสิทธิผลของโปรแกรม DPACrb Ketogenic Diet ในการควบคุมโรคเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 31(ฉบับเพิ่มเติม 2).

อริสรา สุขวัจนี. (2558). การจัดการภาวะนํ้าตาลในเลือดตํ่าในผู้ป่วยเบาหวาน:บทบาทพยาบาลเวชปฏิบัติ. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 33(1).

อุไรวรรณ บูรณสมภพ. (2567). ผลของการติดตามระดับน้ำตาลในเลือดด้วยตนเองต่อพฤติกรรมและระดับน้ำตาลในเลือดชนิด HbA1C ของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารโรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี, 1(1).