ความชุกและปัจจัยเสี่ยงของภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในโรงพยาบาลศรีสังวรสุโขทัย
คำสำคัญ:
ภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา, โรคเบาหวานชนิดที่ 2, ความชุก, ปัจจัยเสี่ยงบทคัดย่อ
ภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 และ เป็นสาเหตุสำคัญของการสูญเสียการมองเห็น โรงพยาบาลศรีสังวรสุโขทัยมีอัตราผู้ป่วยเบาหวานสูงที่สุดในจังหวัดสุโขทัย แต่ยังไม่มีข้อมูลความชุกและปัจจัยเสี่ยงของประชากรในกลุ่มนี้ การศึกษานี้เป็นการศึกษาย้อนหลังเชิงพรรณนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์กับภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในโรงพยาบาลศรีสังวรสุโขทัย โดยเก็บข้อมูลเวชระเบียนของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ได้รับการตรวจคัดกรองภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในปี พ.ศ. 2567 จำนวน 1,178 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา โดยใช้ Univariable Logistic Regression และ Multiple logistic regression ผลการศึกษาพบ ความชุกของภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา ร้อยละ 7.2 แบ่งเป็นระยะแรก ร้อยละ 6.3 และระยะที่มีเส้นเลือดงอกใหม่ ร้อยละ 0.9 ปัจจัยที่มีความเสี่ยงกับภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา ได้แก่ ระดับน้ำตาลในเลือดสะสมมากกว่าหรือเท่ากับร้อยละ 7.0 (aOR = 7.67, 95% CI = 4.22-13.94, p < 0.001), ครีอะตินินในเลือดมากกว่าหรือเท่ากับ 1.3 มก./ดล. (aOR = 2.61, 95% CI = 1.47-4.63, p < 0.001), คอเลสเตอรอลมากกว่าหรือเท่ากับ 200 มก./ดล. (aOR = 1.67, 95% CI = 1.00-2.79, p = 0.046) และอายุมากกว่า 70 ปี (aOR = 0.35, 95% CI = 0.13–0.96, p = 0.043) ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า ภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 มีความสัมพันธ์กับระดับน้ำตาลในเลือดสะสม, คอเลสเตอรอล และในกลุ่มอายุมากกว่า 70 ปี
ดังนั้น การป้องกันและลดความรุนแรงของภาวะแทรกซ้อนทางจอประสาทตา ผู้ป่วยควรควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดอย่างเข้มงวดและมีการติดตามการทำงานของไตอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีอายุน้อยกว่า 70 ปี
เอกสารอ้างอิง
American Diabetes Association Professional Practice Committee. Standards of care in diabetes—2025. Diabetes Care. 2025;48(Suppl 1):S1–S352.
International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 11th ed. Brussels: International Diabetes Federation; 2025 [cited 2025 Aug 2]. Available from: https://diabetesatlas.org
สํานักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ. รายงานการสํารวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562–2563. กรุงเทพฯ: สํานักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ; 2564.
Cheung N, Mitchell P, Wong TY. Diabetic retinopathy. Lancet. 2010;376(9735):124–136.
Sabanayagam C, Yip W, Ting DS, Tan G, Wong TY. Ten emerging trends in the epidemiology of diabetic retinopathy. Ophthalmic Epidemiol. 2016;23(4):209–222.
Yu Y, Feng L, Shao Y, Tu P, Wu HP, Ding X, Xiao WH. Quality of life and emotional change for middle-aged and elderly patients with diabetic retinopathy. Int J Ophthalmol. 2013;6(1):71-74.
Song P, Yu J, Chan KY, Theodoratou E, Rudan I. Prevalence, risk factors and burden of diabetic retinopathy in China: a systematic review and meta-analysis. J Glob Health. 2018;8(1):010803.
นิภาพร พวงมี, กรรณิการ์ คำเตียม, สุภเลิศ ประคุณหังสิต. ความชุกและปัจจัยเสี่ยงของภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 หน่วยตรวจโรคจักษุ โรงพยาบาลศิริราช. ธรรมศาสตร์เวชสาร. 2560;17(3):336–345.
อนุพจน์ สมภพสกุล, ยุพเยาว์ เอื้ออารยาภรณ์, พนม สุขจันทร์, ปวริศ หะยีอามะ, ฟาดีละห์ เจ๊ะสนิ, กรชนก ตั้งนภาดล, และคณะ. ความชุกและปัจจัยเสี่ยงที่มีความสัมพันธ์กับภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวาน โรงพยาบาลสงขลา. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์. 2555;4(3):29-43.
สืบสกุล ต๊ะปัญญา. การศึกษาปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดจอประสาทตาเสื่อมจากเบาหวานในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน. ลำปางเวชสาร. 2559;37(1):24–32.
วิชิต ปวรางกูร. ความชุกและปัจจัยเสี่ยงของภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลนันอา กรุงเทพฯ. เชียงรายเวชสาร. 2560;9(2):73–82.
กรกัญจน์ จิตโศภิษฐ์. ความชุกของภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา และระดับน้ำตาลสะสมในเลือดที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยโรคเบาหวาน โรงพยาบาลสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก. 2566;10(2):15-25.
จันทรา จตุโภคา, ประทุม สุภชัยพานิชพงศ์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับเบาหวานขึ้นจอประสาทตาของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต. 2566;3(3):25–36.
กู้ศักดิ์ บำรุงเสนา. ความชุกและปัจจัยทำนายการเกิดภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวาน โรงพยาบาลสิงหนคร จังหวัดสงขลา. วารสารรายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์. 2567 ;49(38):593–598.
Yamane T. Statistics: An introductory analysis. 3rd ed. New York: Harper and Row; 1973.
Wilkinson CP, Ferris FL 3rd, Klein RE, Lee PP, Agardh CD, Davis M, Dills D, Kampik A, Pararajasegaram R, Verdaguer JT; Global Diabetic Retinopathy Project Group. Proposed international clinical diabetic retinopathy and diabetic macular edema disease severity scales. Ophthalmology. 2003;110(9):1677-1682.
National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel. Third report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) expert panel on detection, evaluation, and treatment of high blood cholesterol in adults (Adult Treatment Panel III) final report. Circulation. 2002;106(25):3143–3421.
ชายหาญ รุ่งศิริแสงรัตน์. ความชุกและปัจจัยเสี่ยงของการเกิดเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในโรงพยาบาลพระสมุทรเจดีย์ สวาทยานนท์. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย. 2560;7(2):179–188.
พชร ศศะนาวิน. ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ของโรงพยาบาลนครพิงค์. วารสารโรงพยาบาลนครพิงค์. 2564;12(1):43–64.
Gelcho GN, Gari FS. Time to diabetic retinopathy and its risk factors among diabetes mellitus patients in Jimma University Medical Center, Jimma, Southwest Ethiopia. Ethiop J Health Sci. 2022;32(5):937–946.
World Health Organization, Regional Office for the Western Pacific. The Asia-Pacific perspective: redefining obesity and its treatment. Sydney: Health Communications Australia; 2000. Available from: https://iris.who.int/handle/10665/206936
Uraruen S, Chantarasorn Y. Referral Time for Diabetic Retinopathy Screening and Impact on the Visual Acuity of Patients in a Tertiary Hospital: Timely Referral for DR Screening: Impact on Visual Acuity in a Tertiary Hospital. Vajira Med J. 2024;69(1):e270649. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/VMED/article/view/270649
เด่นชัย ตั้งมโนกุล. ความชุกและปัจจัยที่มีผลต่อภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 หน่วยตรวจเวชปฏิบัติครอบครัว โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์. วารสารแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์. 2561;33(3):225–236.
Ahmed MH, Elwali ES, Awadalla H, Almobarak AO. The relationship between diabetic retinopathy and nephropathy in Sudanese adult with diabetes: population based study. Diabetes Metab Syndr. 2017;11(Suppl 1):S333–6.
Qazi M, Sawaf H, Ismail J, Qazi H, Vachharajan T. Pathophysiology of diabetic kidney disease. EMJ Nephrol. 2022;10(1):102–113.
Hamati JN, Das AV, Gumpili SP, Behera UC, Narayanan R, Rani PK. Factors protecting against diabetic retinopathy in a geriatric Indian cohort. Indian J Ophthalmol. 2021;69(11):3167–3172.
บดินทร์ จักรแก้ว. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในอำเภอเขตกึ่งเมืองของจังหวัดเชียงใหม่. วารสารสาธารณสุขล้านนา. 2565 ;18(2):16–29.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิจัยและนวัตกรรมสุขภาพลายสือไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นสมบัติของวารสารวิจัยและนวัตกรรมสุขภาพลายสือไทยจะนําไปตีพิมพ์อีกไม่ได้
