ประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างความร่วมมือในการใช้ยาโดยใช้เภสัชกรรมทางไกล ในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ โรงพยาบาลสุโขทัย

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างความร่วมมือในการใช้ยาโดยใช้เภสัชกรรมทางไกลในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ ณ โรงพยาบาลสุโขทัย กลุ่มตัวอย่างจำนวน 50 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย 2 ส่วน คือ.) โปรแกรมสร้างความร่วมมือในการใช้ยา และ 2.) เครื่องมือเก็บรวมรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินทักษะการใช้ยาฉีดอินซูลิน แบบวัดความร่วมมือในการใช้ยา(MAST®) แบบสอบถามความเชื่อด้านสุขภาพ แบบสอบถามความรู้เรื่องยา และแบบบันทึกปัญหาจากการใช้ยา ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาเท่ากับ 0.90 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.88 การวิจัยดำเนินการโดยส่งสื่อความรู้ผ่านแอปพลิเคชันไลน์ "พิชิตเบาหวาน" สลับเนื้อหาทุก 2 สัปดาห์ ร่วมกับการให้คำปรึกษาโดยเภสัชกรผ่านระบบเภสัชกรรมทางไกลอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 4 เดือน

หลังเข้าร่วมโปรแกรม ผู้ป่วยมีผลลัพธ์ทางคลินิกและพฤติกรรมสุขภาพดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ  (p < 0.001) โดยค่าเฉลี่ย HbA1c ลดลงจาก 9.42% เป็น 8.02% และ FPG ลดลงจาก 178.84 เป็น 129.82 mg/dl สัดส่วนผู้ป่วยที่มีความร่วมมือในการใช้ยาเพียงพอเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 38 เป็น 98 ผู้ป่วยทุกคนมีทักษะการฉีดอินซูลินเพิ่มเป็นระดับสูง อีกทั้งมีคะแนนความเชื่อด้านสุขภาพและความรู้เรื่องยาเพิ่มขึ้นอยู่ในระดับสูงเป็นส่วนใหญ่ (p < 0.001) ด้านปัญหาจากการใช้ยา พบอุบัติการณ์ผู้ป่วยไม่ได้รับยาตามสั่งลดลงจากร้อยละ 100 เหลือ 30 และอาการไม่พึงประสงค์ลดลงจากร้อยละ 32 จนไม่พบผู้มีอาการดังกล่าวเลย (p < 0.001) ส่วนการใช้สมุนไพรหรืออาหารเสริมลดลงจากร้อยละ 10 จนไม่พบพฤติกรรมดังกล่าว (p = 0.063)

สรุปได้ว่า การบูรณาการเภสัชกรรมทางไกลร่วมกับทฤษฎีความเชื่อด้านสุขภาพ มีประสิทธิผลในการพัฒนาความรู้ ทักษะ และเพิ่มความร่วมมือในการใช้ยา ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพ และช่วยให้เภสัชกรสามารถเฝ้าระวังและลดปัญหาจากการใช้ยาได้อย่างเป็นรูปธรรม