ผลของโปรแกรม “HEAT SMART: รอบรู้สุขภาพต้านภัยร้อน” ต่อกลุ่มผู้รับบริการสูงอายุ ในโรงพยาบาลศูนย์อนามัยที่ 4 สระบุรี

ณัฐพิมล สุขเนติ; สายฝน  สายสุ่ม; สิริภา  ศรีสวัสดิ์

ผู้แต่ง

ณัฐพิมล สุขเนติ ศูนย์อนามัยที่ 4 สระบุรี
สายฝน สายสุ่ม ศูนย์อนามัยที่ 4 สระบุรี
สิริภา ศรีสวัสดิ์ ศูนย์อนามัยที่ 4 สระบุรี

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ผู้สูงอายุ, ภัยร้อน, พฤติกรรมสุขภาพ, โปรแกรม HEAT SMART

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผล การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพจากการใช้โปรแกรม “HEAT SMART: รอบรู้สุขภาพต้านภัยร้อน” ในกลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุอายุ 60 ปีขึ้นไป ในพื้นที่ศูนย์อนามัยที่ 4 สระบุรี จำนวน 30 คน ซึ่งเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ 4 มิติ และแบบสอบถามความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และ Paired t-test ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีสัดส่วนเพศชายและหญิงเท่ากัน อายุเฉลี่ย 67.47 ปี และร้อยละ 70.0 มีโรคประจำตัวเรื้อรัง หลังได้รับโปรแกรม ระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพในภาพรวมเพิ่มขึ้นจากระดับไม่ดี (𝑥̄ = 2.44) เป็นระดับดีมาก (𝑥̄ = 4.32) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยมิติการตัดสินใจ เพื่อสุขภาพมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด (𝑥̄ = 4.38) สำหรับพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันตนเองจากความร้อน ในภาพรวม เพิ่มขึ้นจากระดับไม่ดี (𝑥̄ = 1.72) เป็นระดับดีมาก (𝑥̄ = 2.74) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยพฤติกรรมที่มีการพัฒนาสูงสุด 3 อันดับแรก ได้แก่ การล้างมือก่อนรับประทานอาหาร การรับประทานอาหารปรุงสุกใหม่ควบคู่กับการงดดื่มสุรา และการดื่มน้ำสะอาดบ่อย ๆ ระหว่างวันสรุปได้ว่า โปรแกรม HEAT SMART มีประสิทธิภาพในการยกระดับความรอบรู้และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันภัยร้อนของผู้สูงอายุ โดยเฉพาะทักษะการตรวจสอบข้อมูลและการตัดสินใจเพื่อลดความเสี่ยงจากโรคลมแดดในพื้นที่ดัชนี ความร้อนสูง

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กรมอนามัย. (2566). แนวทางการสื่อสารความเสี่ยงสุขภาพจากความร้อนสำหรับประชาชน. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, กองสุขศึกษา. (2561). การเสริมสร้างและประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

กรมอนามัย, กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ. (2566). ประกาศเกณฑ์ค่าเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพจากความร้อน.กระทรวงสาธารณสุข. https://hia.anamai.moph.go.th

กรมอนามัย, กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ. (2566). สถานการณ์ดัชนีความร้อนและผลกระทบต่อสุขภาพรายจังหวัด. กระทรวงสาธารณสุข.

กรมควบคุมโรค, กองระบาดวิทยา. (2566). รายงานการเฝ้าระวังการเจ็บป่วยหรือเสียชีวิตจากภาวะอากาศร้อน. กระทรวงสาธารณสุข.

ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: กระบวนการ ปฏิบัติการ เครื่องมือประเมิน. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ชะนวนทอง ธนสุกาญจน์, และขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2561). การขับเคลื่อนองค์กรความรอบรู้ด้านสุขภาพ. คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.

นันทนา กสิรัตน์. (2562). บทบาทของอาสาสมัครผู้สูงอายุในการส่งเสริมสุขภาพในชุมชน. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 28(3), 455–465.

พรวิมล นาคสวน, ศิริวรรณ ฉัตรมงคลกุล, และสุรเชษฐ์ พลายน้อย. (2564). ผลของโปรแกรมการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงในกลุ่มผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง. วารสารพยาบาลสาธารณสุข, 35(1), 85–101.

สมชาย รักดี. (2565). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากภัยร้อนของผู้สูงอายุในภาคกลาง. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อม, 7(2), 45–58.

สมเกียรติ ศิริรัตนพฤกษ์, ฉัตรชัย ฉัตรปุญญพงศ์, สายเพชร ยอดวิชัย, และปณิธาน เสือทิม. (2559). สถานการณ์โรคจากความร้อนในประเทศไทยและการเฝ้าระวัง. วารสารกรมควบคุมโรค, 42(1), 5–13.

สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. (2566). ผลกระทบของสภาวะโลกร้อนต่อสุขภาพของประชากรกลุ่มเปราะบางในประเทศไทย. อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2563). รายงานการสำรวจความรอบรู้ด้านสุขภาพของ ประชาชนไทย ปี 2562.

อังศินันท์ อินทรกำแหง. (2560). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: การวัดและการพัฒนา. สถาบันวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.

Kenny, G. P., Yardley, J., Brown, C., Sigal, R. J., & Jay, O. (2010). Heat stress in older individuals and patients with common chronic diseases. CMAJ, 182(10), 1053–1060. https://doi.org/10.1503/cmaj.081050

World Health Organization. (2021, October 30). Climate change and health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-and-health

World Health Organization. (2022). Heat and health in the elderly: Evidence-based guidelines for health promotion.