การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัลโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีในโรงพยาบาลท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช ประเทศไทย ปี พ.ศ. 2568
DOI:
https://doi.org/10.59096/wesr.v57i6.7706คำสำคัญ:
ระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล, โรคไวรัสตับอักเสบบี, นครศรีธรรมราช, ค่าความไวบทคัดย่อ
บทนำ : โรคไวรัสตับอักเสบชนิดบีเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของโลกและประเทศไทย อัตราป่วยของโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีในประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังโรคช่วงปี พ.ศ. 2564–2568 พบว่าจังหวัดนครศรีธรรมราชมีแนวโน้มไปในทิศทางเดียวกัน โดยอำเภอท่าศาลามีอัตราป่วยสูงที่สุดในจังหวัด ปัจจุบันกองระบาดวิทยาได้พัฒนาระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล (Digital Disease Surveillance: DDS) ขึ้นแทนระบบ รง.506 (R506) เดิม การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคจึงมีความสำคัญ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพรรณนาโครงสร้างและประเมินคุณลักษณะของระบบเฝ้าระวังโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีในโรงพยาบาลท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช
วิธีการศึกษา : การศึกษานี้เป็นการศึกษาภาคตัดขวาง โดยทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยตามรหัส ICD-10TM ทั้งรหัสตรง ได้แก่ B16.0-B16.2, B16.9 และรหัสข้างเคียงที่เกี่ยวข้อง ระหว่างวันที่ 1 มกราคม–31 ธันวาคม 2568 และสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องเกี่ยวกับขั้นตอนการรายงานและความคิดเห็นต่อระบบเฝ้าระวังโรค
ผลการศึกษา : จากการทบทวนเวชระเบียนจำนวน 527 ฉบับ พบผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์การรายงานตามนิยามโรค 210 ฉบับ ในจำนวนนี้มีการรายงานเข้าสู่ระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล 43 ราย คิดเป็นค่าความไว (Sensitivity) ร้อยละ 20.48 สาเหตุสำคัญของการไม่รายงานเกิดจาก แพทย์ไม่ได้ลงรหัส ICD-10TM ที่เกี่ยวข้อง ร้อยละ 64.07 พบในแผนกผู้ป่วยใน ร้อยละ 33.60 และหน่วยไตเทียม ร้อยละ 31.80 ร่วมกับความไม่สอดคล้องระหว่างนิยามทางระบาดวิทยาและแนวเวชปฏิบัติในการจำแนกผู้ป่วยเฉียบพลันและเรื้อรัง ค่าพยากรณ์บวก (Positive Predictive Value) ร้อยละ 47.25 จากรายงานในระบบ 91 ฉบับ สาเหตุเกิดจากการรายงานผู้ป่วยเรื้อรังเข้าระบบ การกระจายผู้ป่วยตามเพศ อายุ สัญชาติ และที่อยู่มีความสอดคล้องกันระหว่างเวชระเบียนและระบบเฝ้าระวังโรค แสดงถึงความเป็นตัวแทนของข้อมูลที่ดี ระบบมีความทันเวลามีค่ามัธยฐาน 1 วัน (พิสัยระหว่างควอไทล์ 3 วัน) โดยร้อยละ 96.70 รายงานภายใน 7 วัน และข้อมูลมีความครบถ้วนร้อยละ 100 ในทุกตัวแปร และถูกต้องร้อยละ 96.70–100 ผลการสัมภาษณ์พบว่าระบบใช้งานง่ายและมีความมั่นคงดี แต่มีความยืดหยุ่นต่ำ และการใช้ประโยชน์จากข้อมูลยังจำกัดในระดับหน่วยบริการ
อภิปรายผลและข้อเสนอแนะ : ระบบเฝ้าระวังโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีของโรงพยาบาลท่าศาลามีจุดแข็งด้านความทันเวลาและคุณภาพข้อมูล แต่มีค่าความไวอยู่ในระดับต่ำ บ่งบอกถึงข้อจำกัดด้านการลงรหัสวินิจฉัยและความเข้าใจของบุคลากรเกี่ยวกับการรายงานโรค ควรมีการทบทวนนิยามทางระบาดวิทยาให้สอดคล้องกับเวชปฏิบัติ รวมทั้งพัฒนาระบบเชื่อมโยงข้อมูลจากผลตรวจทางห้องปฏิบัติการและเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรด้านการรายงานโรค
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global hepatitis report 2024: action for access in low-and middle-income countries [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Dec 1]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240091672
Department of Disease Control (TH), Division of Epidemiology. Digital Disease Surveillance System DDS-DOE Data Warehouse [Internet]. Nonthaburi: Department of Disease Control; 2025 [cited 2025 Dec 1]. Available from: ddsdoe.ddc.moph.go.th (in Thai)
Department of Disease Control (TH), Committee on Prevention and Control of Viral Hepatitis. National strategy for viral hepatitis elimination 2022–2030. Nonthaburi: Division of AIDS and Sexually Transmitted Diseases; 2022. (in Thai)
Yingyong T, Chantharamani S, Ngambunchuay J, Nilphet J, Naksuk C, Seenor W. Evaluation of acute hepatitis B virus surveillance system, Buriram Hospital and Nangrong Hospital, Buriram Province, 2019. Weekly Epidemiological Surveillance Report. 2023;54(26):395–404. (in Thai)
Pawit Y, Manikarn K, Nipa S, Supawan T. Study of hepatitis B virus (HBV) surveillance system, Kamphaeng Saen Hospital, Nakhon Pathom Province, 2019–2022. [R2R research presentation]. Nakhon Pathom: Kamphaeng Saen Hospital; 2024. (in Thai)
Silaruk K, Namwong T. Evaluation of hepatitis B virus surveillance system, Yasothon Province, 2014–2016. Weekly Epidemiological Surveillance Report. 2017;48(49):769–76. (in Thai)
Kureta E, Gjermenica A, Mersini E, Kokici M, Bino S. Evaluation of the surveillance system for hepatitis B and C in Albania during 2013–2014. Albanian Med J. 2016;4:57–68.
Yotsawat P, Thepsittha K. Development of a digital epidemiological surveillance reporting platform. Weekly Epidemiological Surveillance Report. 2023;54(46):717–30. (in Thai)
Centers for Disease Control and Prevention. Updated guidelines for evaluating public health surveillance systems: recommendations from the guidelines working group. MMWR. 2001;50(RR-13):1–35.
Department of Disease Control (TH), Division of Epidemiology. Case definition of notifiable diseases under surveillance: acute hepatitis B. In: Borimas S, Suvetvetin D, Nasiwanayot N, Rangphueng A, editors. Case definitions and guidelines for reporting dangerous communicable diseases and notifiable diseases under surveillance in Thailand. Nonthaburi: Division of Epidemiology; 2020. p.137–8, 190–1. (in Thai)
Zheng H, Millman AJ, Rainey JJ, Wang F, Zhang R, Chen H, et al. Using a hepatitis B surveillance system evaluation in Fujian, Hainan, and Gansu provinces to improve data quality and assess program effectiveness, China, 2015. BMC Infect Dis. 2020;20:547.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ความรับผิดชอบและลิขสิทธิ์
1. ความรับผิดชอบของผู้เขียนและความเห็นของกองบรรณาธิการ (Author Responsibility and Editorial Disagreement)
เนื้อหาและข้อมูลทั้งหมดในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบโดยตรงของผู้นิพนธ์บทความ และกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ ในเนื้อหาดังกล่าว
2. ลิขสิทธิ์และการอ้างอิง (Copyright and Referencing)
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ และอื่น ๆ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดประสงค์จะนำเนื้อหาทั้งหมดหรือส่วนใดส่วนหนึ่งไปเผยแพร่ จะต้องอ้างอิงบทความนั้น ๆ อย่างถูกต้อง
