ระบาดวิทยาโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงในเด็กอายุ 0–5 ปี ประเทศไทย ปี พ.ศ. 2566–2568

บทคัดย่อ

บทนำ : โรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงเป็นสาเหตุการป่วยและเสียชีวิตที่พบได้บ่อยในเด็กอายุ 0–5 ปี โดยเฉพาะเด็กอายุน้อยกว่า 2 ปี แม้ว่าในปัจจุบันจะมีวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงแต่ประเทศไทยยังไม่ได้บรรจุในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันระดับชาติ และยังไม่มีข้อมูลแน่ชัดเกี่ยวกับภาระโรคและระบาดวิทยาของโรคนี้ การศึกษานี้จึงมุ่งหวังที่จะประมาณภาระโรคและพรรณนาเชิงระบาดวิทยาโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงในประเทศไทยระหว่างปี พ.ศ. 2566–2568

วิธีการศึกษา : ศึกษาภาคตัดขวางโดยใช้ข้อมูลย้อนหลัง ปี พ.ศ. 2566–2568 แหล่งข้อมูลได้แก่ ระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล โครงการเฝ้าระวังเชิงห้องปฏิบัติการ ข้อมูลจำนวนประชากร กรมการปกครองและการทบทวนวรรณกรรม ใช้ข้อมูลจำนวนผู้ป่วยปอดอักเสบ เยื่อหุ้มสมองหรือสมองอักเสบในเด็กอายุ 0–5 ปีทั้งหมดประมาณจำนวนผู้ป่วยโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงและพรรณนาเชิงระบาดวิทยาตามบุคคล เวลาและสถานที่

ผลการศึกษา : ระหว่างปี พ.ศ. 2566–2568 ประเทศไทยมีเด็กอายุ 0–5 ปีป่วยโรคนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงทั้งหมด 5,217 ราย อัตราส่วนหญิงต่อชาย 1 : 1.36 มีอัตราป่วยปีละ 47.35, 60.98 และ 61.24 ต่อประชากรแสนคน ตามลำดับ ในแต่ละปีพบผู้ป่วยจำนวนเพิ่มมากขึ้นใน 2 ช่วง โดยระลอกใหญ่พบช่วงเดือนสิงหาคม–ตุลาคม ซึ่งเป็นฤดูฝนของประเทศไทย พบผู้ป่วยเดือนละ 200–300 รายต่อเดือน และระลอกเล็กช่วงเดือนธันวาคม–กุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นฤดูหนาวของประเทศไทย พบผู้ป่วยเดือนละ 150–200 รายต่อเดือน การกระจายของผู้ป่วยพบผู้ป่วยกระจายทั่วทุกจังหวัด โดยในปี พ.ศ. 2568 พบจังหวัดส่วนใหญ่มีอัตราป่วยมากกว่า 40 ต่อประชากรแสนคน

อภิปรายผลการศึกษาและข้อเสนอแนะ : โรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงในเด็กอายุ 0–5 ปีในประเทศไทยมีแนวโน้มพบมากขึ้นและมีการกระจายทุกจังหวัด ขณะที่ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงที่มีประสิทธิภาพ จึงขอเสนอแนะให้ประเทศไทยบรรจุวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันระดับชาติให้เด็กไทยทุกคนมีสิทธิ์ได้รับวัคซีน และควรพัฒนาระบบเฝ้าระวังให้สามารถตรวจจับโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงได้ดีขึ้นเพื่อให้สามารถประเมินสถานการณ์ได้แม่นยำมากขึ้น