การประเมินระบบเฝ้าระวังวัณโรคปอด โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติ อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

ความเป็นมา : โรควัณโรคปอดยังคงเป็นปัญหาสำคัญด้านสาธารณสุขของจังหวัดบุรีรัมย์และอำเภอเฉลิมพระเกียรติ โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติยังไม่เคยมีการประเมินระบบเฝ้าระวังโรควัณโรคมาก่อน และยังพบความไม่สมบูรณ์ของข้อมูลและการรายงานเข้าระบบเฝ้าระวัง จึงสนใจที่จะศึกษาแนวทางการรายงานการเฝ้าระวังวัณโรคปอด ประเมินคุณลักษณะเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ และเสนอแนะแนวทางการปรับปรุงและพัฒนาระบบเฝ้าระวังวัณโรคปอดให้เกิดประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

วิธีการศึกษา : เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบตัดขวาง ศึกษาคุณลักษณะเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ประชากรที่ศึกษา ได้แก่ ผู้ป่วยวินิจฉัยวัณโรคปอด และวินิจฉัยด้วยโรครหัสใกล้เคียงทุกราย ที่ได้รับการรักษาที่โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติ ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2565 ถึง 30 กันยายน 2568 แหล่งข้อมูลจากเวชระเบียนผู้ป่วยนอก ผู้ป่วยใน จากเวชระเบียนในโปรแกรม HosxP และโปรแกรม NTIP โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สำหรับผลการศึกษาเชิงคุณภาพจะวิเคราะห์แบบ Content analysis

ผลการศึกษา : จากการทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วย 4,817 ราย พบผู้ป่วยที่เข้าได้กับนิยามวัณโรคปอด จำนวน 77 ราย และมีการรายงานผู้ป่วยที่ตรงตามนิยามผ่านโปรแกรม NTIP 68 ราย คิดเป็นค่าความไวเท่ากับร้อยละ 88.31 และในจำนวนที่ถูกรายงานผ่านโปรแกรม NTIP จำนวน 68 ราย พบว่าตรงตามนิยามทั้งหมด คิดเป็นค่าพยากรณ์บวก เท่ากับ ร้อยละ 100 คุณภาพข้อมูลตัวแปร อายุ เพศ ที่อยู่ขณะป่วย วันที่วินิจฉัย มีความถูกต้อง ร้อยละ 100 ความทันเวลา ร้อยละ 82.35 ความเป็นตัวแทน สามารถเป็นตัวแทนกันได้ ความยากง่าย ความยอมรับ ความมั่นคง ความยืนหยุ่น และการนำไปใช้ประโยชน์ของระบบเฝ้าระวังโปรแกรม NTIP เป็นที่ยอมรับและสามารถใช้ประโยชน์ได้จริงกับเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้องทุกระดับ

อภิปรายและข้อเสนอแนะ : ระบบเฝ้าระวังโรควัณโรคปอด โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติ อยู่ในเกณฑ์ดี เป็นระบบเฝ้าระวังที่มีประสิทธิภาพ ในการปรับปรุงระบบเฝ้าระวังให้ดียิ่งขึ้น เจ้าหน้าที่ระบาดวิทยาควรมีการคัดกรองผู้ป่วยตามนิยามที่เฝ้าระวังโรคอย่างละเอียด และตรวจสอบข้อมูลในเวชระเบียนผู้ป่วยให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วน ถูกต้อง ก่อนรายงานเข้าโปรแกรม NTIP เพื่อความครบถ้วนและสมบูรณ์ของข้อมูลยิ่งขึ้น และขึ้นทะเบียนผู้ป่วยรายใหม่ ให้ทันภายใน 7 วันนับแต่วันวินิจฉัย