จากพยาบาลจักษุสู่อาจารย์พยาบาล: บทบาทในการจัดการเรียนรู้สำหรับนักศึกษาพยาบาล
บทคัดย่อ
การเปลี่ยนผ่านจากพยาบาลจักษุสู่อาจารย์พยาบาลมิใช่เพียงการเปลี่ยนสถานที่ทำงาน แต่เป็นการเปลี่ยนอัตลักษณ์และความรับผิดชอบทางวิชาชีพ จากผู้ให้การพยาบาลที่มุ่งผลลัพธ์และความปลอดภัยของผู้ป่วย ไปสู่ผู้จัดประสบการณ์การเรียนรู้ที่รับผิดชอบต่อพัฒนาการของผู้เรียน คุณภาพบัณฑิต และความปลอดภัยของผู้รับบริการในอนาคต แม้ความเชี่ยวชาญด้านจักษุเป็นทุนสำคัญที่ประกอบด้วยความรู้เฉพาะทาง ทักษะการประเมิน การเฝ้าระวังภาวะเร่งด่วน การใช้ยาอย่างปลอดภัย และการสื่อสารกับผู้มีข้อจำกัดด้านการมองเห็น แต่ความเชี่ยวชาญทางคลินิกมิได้เปลี่ยนเป็นความเชี่ยวชาญด้านการสอนโดยอัตโนมัติ บทความวิชาการนี้มุ่งอธิบายความท้าทายของการเปลี่ยนผ่าน สังเคราะห์บทบาทของอาจารย์พยาบาล และเสนอกรอบการเปลี่ยนความเชี่ยวชาญทางคลินิกสู่การจัดการเรียนรู้สำหรับนักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 2 กรอบดังกล่าวประกอบด้วย 5 ขั้น ได้แก่ 1) ถอดความเชี่ยวชาญ 2) วิเคราะห์ผู้เรียน 3) คัดเลือกและจัดระดับเนื้อหา 4) แปลงความรู้เป็นประสบการณ์เรียนรู้ และ 5) ประเมินและสะท้อนผล โดยอาจารย์ทำหน้าที่สำคัญ 5 บทบาท คือ ผู้คัดเลือกและจัดระดับเนื้อหา ผู้เชื่อมโยงทฤษฎีกับการปฏิบัติและออกแบบประสบการณ์เรียนรู้ ผู้กระตุ้นการคิดเชิงคลินิก ผู้เป็นแบบอย่างด้านวิชาชีพและความปลอดภัย และผู้ประเมินพร้อมให้ข้อมูลย้อนกลับ พร้อมยกตัวอย่างการประยุกต์ใช้กับกรณีผู้สูงอายุหลังผ่าตัดต้อกระจก กรอบนี้ช่วยเปลี่ยนความรู้ที่ฝังอยู่ในประสบการณ์ให้เป็นการเรียนรู้ที่มองเห็นได้ เหมาะกับระดับผู้เรียน และนำไปใช้ได้จริง ทั้งยังสามารถประยุกต์กับอาจารย์พยาบาลใหม่จากสาขาคลินิกอื่น โดยควรได้รับการตรวจสอบความเหมาะสมและศึกษาผลของการนำไปใช้ต่อไป
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Eye care in health systems: guide for action. Geneva: World Health Organization; 2022.
World Health Organization. Eye care competency framework. Geneva: World Health Organization; 2022.
Yu M, D’Amico R, Wang W, Blanchet K, Limburg H, Resnikoff S, et al. Development of the World Health Organization eye care competency framework. Hum Resour Health. 2023;21:46. doi:10.1186/s12960-023-00831-x.
จินตนา ไพบูลย์ธนานนท์, ศรีสุนทรา จิมวรพิพัฒน์, จินตนา รังษา. ผลการใช้สื่อวิดิทัศน์เรื่องการเช็ดตา หยอดตาและป้ายตาสำหรับการปฏิบัติการพยาบาลในคลินิกของนักศึกษาพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล. 2564;37(3):280-9.
Halton J, Ireland CJ, Vaughan B. The transition of clinical nurses to nurse educator roles—a scoping review. Nurse Educ Pract. 2024;78:104022. doi:10.1016/j.nepr.2024.104022.
National League for Nursing. Core competencies for academic nurse educators [Internet]. Washington, DC: National League for Nursing; [cited 2026 Aug 2]. Available from: https://www.nln.org/education/nursing-education-competencies/core-competencies-for-academic-nurse-educators
World Health Organization. Guide to applying the WHO eye care competency framework. Geneva: World Health Organization; 2022.
Gcawu SN, van Rooyen DRM. Clinical teaching practices of nurse educators: an integrative literature review. Health SA. 2022;27:1728. doi:10.4102/hsag.v27i0.1728.
Connor J, Flenady T, Massey D, Dwyer T. Clinical judgement in nursing—an evolutionary concept analysis. J Clin Nurs. 2023;32(13-14):3328-40. doi:10.1111/jocn.16469.
Tanner CA. Thinking like a nurse: a research-based model of clinical judgment in nursing. J Nurs Educ. 2006;45(6):204-11. doi:10.3928/01484834-20060601-04.
Persico L, Belle A, DiGregorio H, Wilson-Keates B, Shelton C. Healthcare Simulation Standards of Best Practice™ facilitation. Clin Simul Nurs. 2021;58:22-6. doi:10.1016/j.ecns.2021.08.010.
McDermott DS, Ludlow J, Horsley E, Meakim C. Healthcare Simulation Standards of Best Practice™ prebriefing: preparation and briefing. Clin Simul Nurs. 2021;58:9-13. doi:10.1016/j.ecns.2021.08.008.
Niu Y, Liu T, Li K, Sun M, Sun Y, Wang X, et al. Effectiveness of simulation debriefing methods in nursing education: a systematic review and meta-analysis. Nurse Educ Today. 2021;107:105113. doi:10.1016/j.nedt.2021.105113.
ขัตติยาพร คนเที่ยง, วโรดม เสมอเชื้อ, ปรมาภรณ์ นิรมล, จิรณัฐ ชัยชนะ. ผลของการฝึกซ้ำในสถานการณ์จำลองเสมือนจริงต่อความมั่นใจในตนเองและการตัดสินใจทางคลินิกของนักศึกษาพยาบาล. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2566;5(2):e3065.
Smith NE, Barbé T, Randolph J. Application of the cognitive load theory in prelicensure nursing education: a quantitative measurement focusing on instructional design. Int J Nurs Educ Scholarsh. 2022;19(1). doi:10.1515/ijnes-2021-0127.
Moorfields Eye Hospital NHS Foundation Trust. How to use your eye drops [Internet]. London: Moorfields Eye Hospital; 2018 [cited 2026 Aug 15]. Available from: https://www.moorfields.nhs.uk/for-patients/information-hub/how-to-use-your-eye-drops
Agency for Healthcare Research and Quality. Use the teach-back method: Tool 5 [Internet]. Rockville (MD): Agency for Healthcare Research and Quality; 2024 [cited 2026 Aug 15]. Available from: https://www.ahrq.gov/health-literacy/improve/precautions/tool5.html
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการพยาบาลและสุขภาพชุมชน สมาคมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
##default.contextSettings.thaijo.licenseTerms##