Narrative Review: Efficacy and Safety of Herbal Medicine in Patients with Type 2 Diabetes
Keywords:
Safety, Drug interactions, Clinical efficacy, Type 2 diabetes, HerbsAbstract
Type 2 diabetes mellitus is a significant public health issue. The use of herbal medicines—both internally and externally—has garnered interest as a complementary treatment. This study aimed to synthesize empirical evidence regarding the pharmacological mechanisms, efficacy, dosages and administration methods, herb-drug interactions, and safety of herbal use in patients with type 2 diabetes. A narrative review was conducted following the PRISMA 2020 guidelines, searching six major databases (PubMed, Scopus, ScienceDirect, Cochrane Library, Google Scholar, and TCI) for literature published between January 2016 and April 2026. Only high-quality full-text research articles meeting the Cochrane RoB 2 and JBI Critical Appraisal criteria were selected for content synthesis. A total of 28 research articles were selected based on the search and quality assessment. The synthesis revealed that herbs for internal use—specifically bitter gourd, *Gymnema inodorum* (Phak Chiang Da), *Gynostemma pentaphyllum* (Jiaogulan), and cinnamon—were effective in lowering blood glucose levels (FBG and HbA1c), improving insulin sensitivity, and regenerating pancreatic beta-cells. Regarding herbs for external use, *Zingiber cassumunar* (Plai; in foot soak and herbal compress formulations), *Centella asiatica* (Gotu Kola), and *Aloe vera* were effective in enhancing peripheral blood circulation, alleviating peripheral neuropathy (numbness), and promoting the healing of diabetic wounds. However, precautions regarding herb-drug interactions were identified, particularly the risk of hypoglycemia. (Hypoglycemia) when used concomitantly with conventional medications such as sulfonylureas or insulin. A review of the literature indicates that there is empirical evidence supporting the efficacy of Thai herbal medicines and external treatment regimens as adjunctive therapies for patients with type 2 diabetes. However, clinical application requires careful consideration of dosage, administration methods, and potential drug interactions, all under the close supervision of healthcare professionals.
References
นิตกร สอนภิรมย์. การพยาบาลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการควบคุมระดับน้ำตาลและการป้องกันภาวะแทรกซ้อน : กรณีศึกษา 2 ราย. วารสารทางการแพทย์และบริหารจัดการระบบสุขภาพโรงพยาบาลขอนแก่น. 2568;3(1):62-71.
ชลธิดาวรรณ เด่นไชยรัตน์, กนกพร นทีธนสมบัติ, และ ทวีศักดิ์ กสิผล. การพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมน้ำตาลไม่ได้ในชุมชน. วารสารวิทยาสาสตร์และเทคโนโลยี หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ. 2563; 6(2):46-57.
สุรีรัตน์ ปิงสุทธิวงศ์. การพยาบาลผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ในชุมชน. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. 2562;2(3):59-74.
ธนภัทร์ วรรธนปิยกุล, ศตวรรษ สิงห์บ้านหาด, เจษฎา อุดมพิทยาสรรพ์, กมลวรรณ สุกแดง, ศันสนียา ไทยเกิด, วิลาวรรณ ศรีพล, สุพัตรา ใจเหมาะ, และ อิศรา ศิรมณีรัตน์. การศึกษาภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านด้านการรักษาโรคเบาหวานด้วยยาสมุนไพร อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์ : กรณีศึกษา หมอประกาศิต อำไพพิศ. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2561;1(1):64-75.
ชลาลัย โชคดีศรีจันทร์, สุฐิตา โอภาษี. เบาหวานตามแนวคิดการแพทย์แผนไทย. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2562;2(2):70-74.
Kim B, Lee HS, Kim HJ, Lee H, Lee IY, Ock S, Kwon S, Kang SS, Choi Y. Momordica charantia (bitter melon) efficacy and safety on glucose metabolism in Korean prediabetes participants: a 12-week, randomized clinical study. Food Sci Biotechnol. 2022;32(5):697-704. doi: 10.1007/s10068-022-01214-9. PMID: 37009042; PMCID: PMC10050654.
ภัทรพร ภักดีฉนวน, อนิวัต โดะโอย, และปรเมศวร์ หนูทอง. ความสามารถในการผสมข้ามระหว่างมะระจีนและมะระขี้นก (Momordica charantiaL.). วารสารเกษตรนเรศวร. 2568;22(1):1-9.
สุภาภรณ์ ปิติพร, อำนาจ รักษ์งาน, ณัฐดนัย มุสิกวงศ์, ผกากรอง ขวัญข้าว. ประสิทธิผลของแคปซูลมะระขี้นกต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดในอาสาสมัครที่มีภาวะก่อนเบาหวาน. วารสารเภสัชกรรมคลินิก. 2564;227(1):15-27.
ธีรวิทย์ คล้ายแท้. ประสิทธิผลและความปลอดภัยของมะระขี้นกแคปซูลร่วมกับยาเบาหวานแผนปัจจุบันในการรักษาผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้. พุทธชินราชเวชสาร. 2569;43(1):28-38.
นรินทรา นุตาดี, ราตรี สว่างจิตร, ณธร ชัยญาคุณาพฤกษ์, พีรยา ศรีผ่อง. ประสิทธิผลและความปลอดภัยของผักเชียงดาต่อการควบคุมระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์อภิมาน. วารสารเภสัชกรรมไทย. 2561;10(1):15–28.
Vaghela M, Iyer K, Pandita N. In vitro Inhibitory Effect of Gymnema sylvestre Extracts and Total Gymnemic Acids Fraction on Select Cytochrome P450 Activities in Rat Liver Microsomes. Eur J Drug Metab Pharmacokinet. 2018;43(2):227-237. doi: 10.1007/s13318-017-0443-9. PMID: 29019074.
Gao D, Zhao M, Qi X, Liu Y, Li N, Liu Z, Bian Y. Hypoglycemic effect of Gynostemma pentaphyllum saponins by enhancing the Nrf2 signaling pathway in STZ-inducing diabetic rats. Arch Pharm Res. 2016;39(2):221-230. doi: 10.1007/s12272-014-0441-2. Epub 2014 Jul 29. PMID: 25066072.
ชนิดา หอมหวล และไกรสรอัมมวรรธน์. ผลของสารสกัดจากใบปัญจขันธ์ในการลดระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม. 2563;17(1):38-48.
สรกนก วิมลมั่งคั่ง, วริษา พงศ์เรขนานนท์. สมุนไพรเจียวกู่หลำนกับฤทธิ์ลดระดับน้ำตาลในเลือด [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; [เข้าถึงเมื่อ 5 ส.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก:
https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=351
He M, Jiang J, Qiu F, Liu S, Peng P, Gao C, Miao P. Inhibitory effects of gypenosides on seven human cytochrome P450 enzymes in vitro. Food Chem Toxicol. 2013;57:262-5. doi: 10.1016/j.fct.2013.03.041. Epub 2013 Apr 9. PMID: 23583485.
Mohsin SN, Saleem F, Humayun A, Tanweer A, Muddassir A. Prospective Nutraceutical Effects of Cinnamon Derivatives Against Insulin Resistance in Type II Diabetes Mellitus-Evidence From the Literature. Dose Response. 2023;21(3):15593258231200527. doi: 10.1177/15593258231200527. PMID: 37701673; PMCID: PMC10494518.
Hasanzade F, Toliat M, Emami SA, Emamimoghaadam Z. The Effect of Cinnamon on Glucose of Type II Diabetes Patients. J Tradit Complement Med. 2013;3(3):171-4. doi: 10.4103/2225-4110.114900. PMID: 24716174; PMCID: PMC3924990.
Silva ML, Bernardo MA, Singh J, de Mesquita MF. Cinnamon as a Complementary Therapeutic Approach for Dysglycemia and Dyslipidemia Control in Type 2 Diabetes Mellitus and Its Molecular Mechanism of Action: A Review. Nutrients. 2022;14(13):2773. doi: 10.3390/nu14132773. PMID: 35807953; PMCID: PMC9269353.
Mancak M, Çalişkan UK. Are cinnamon derivatives effective and safe for diabetes? Turk J Med Sci. 2024 ;55(1):313-327. doi: 10.55730/1300-0144.5972. PMID: 40104311; PMCID: PMC11913506.
วัธชัย บุญเสนอ. การพัฒนาทุนทางสังคม: สมุนไพรแช่เท้าสำเร็จรูป เพื่อลดระดับอาการชาในผู้ป่วยเบาหวานในชุมชนบ้านหนองโอน อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. 2567; 7(3):996–1006. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/SSRUJPD/article/view/264380
ศิรประภา เนื้อไม้. ผลของโปรแกรมการบริหารข้อเท้าร่วมกับการกดจุดฝ่าเท้าและการแช่เท้าด้วยสมุนไพร โดยประยุกต์ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเอง เพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและบรรเทาอาการชาเท้าในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลโกสัมพีนคร จังหวัดกำแพงเพชร [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท]. มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2561.
วันนิศา รักษามาตย์ และพนม ทองอ่อน. 2563. ประสิทธิผลของการเหยียบถุงประคบสมุนไพรกับการแช่เท้าในน้ำสมุนไพรต่ออาการชาเท้าของผู้ป่วยเบาหวาน โรงพยาบาลภูหลวง อำเภอภูหลวง จังหวัดเลย. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2563;3(1):13-27.
รังสิมาภรณ์ จิ้วล้อ. ประสิทธิผลการแช่เท้าด้วยผงฟองฟู่สมุนไพรในผู้ป่วยเบาหวาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไม้ขาว อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น. 2566;4(2):29-38.
ปรีชา หนูทิม, ลักขณา รามวงศ์, พรชัย สว่างวงค์, พิมพ์ลดา พงศ์ชัยชานนท์, อมรรัตน์ ราชเดิม. ประสิทธิผลและความปลอดภัยของการแช่เท้าด้วยสมุนไพรในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีอาการชาเท้า. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ ทางเลือก. 2568;20(3):459-468.
อรพรรณ นันตาดี. ผลของการประคบสมุนไพรด้วยตนเองต่อความเจ็บปวดของกลุ่มผู้สูงอายุที่มีอาการปวดข้อเข่าในเขตพื้นที่โรงพยาบาลเถินอําเภอเถินจังหวัดลําปาง. วารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ. 2561;5(2):44-56.
ชาคริต สัตยารมณ์, สุรีวรรณ แสวงหา, และ อุมากร ใจยั่งยืน. ผลของการนวดไทยและประคบสมุนไพรร่วมกับการใช้ยาต่ออาการปวดหลังส่วนล่างในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. 2565; 5(1):71-84.
Witkowska K, Paczkowska-Walendowska M, Garbiec E, Cielecka-Piontek J. Topical Application of Centella asiatica in Wound Healing: Recent Insights into Mechanisms and Clinical Efficacy. Pharmaceutics. 2024 ;16(10):1252. doi: 10.3390/pharmaceutics16101252. PMID: 39458583; PMCID: PMC11510310.
ณัษฐา กิจประเทือง, และ ปริศนา เพียรจริง. การใช้ประโยชน์จากว่านหางจระเข้ในประเทศไทย และแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจหมุนเวียน. วารสารสหเวชศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. 2566;8(2):64-87.
Downloads
Published
How to Cite
License
Copyright (c) 2026 Lai Sue Thai Health Research and Innovation Journal
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
All published manuscripts are properties of Lai Sue Thai Health Research and Innovation Journal, cannot be duplicated.
