ประสิทธิผลการให้สุขศึกษาในผู้ป่วยวัณโรคในพื้นที่อำเภอลำดวน จังหวัดสุรินทร์

พรทิพย์ ศรีกุลบุตร

Authors

พรทิพย์ ศรีกุลบุตร -

Keywords:

Tuberculosis, Health Education, Self-care Behavior

Abstract

This research was a quasi-experimental study using a one-group pretest-posttest design. The objectives were: 1) to compare the knowledge and health behaviors of tuberculosis patients before and after receiving a health education program, 2) to evaluate their self-care practices, and 3) to assess patient satisfaction with the developed program. The sample consisted of 40 pulmonary tuberculosis patients receiving treatment at healthcare facilities in Lamduan District, Surin Province, during the 2025 fiscal year. Participants were selected through purposive sampling based on specific inclusion criteria. The research instruments included: 1) a health education program based on the Health Belief Model (HBM) integrated with video media and the involvement of immediate relatives, and 2) a questionnaire covering general information, knowledge, and health behaviors. The instruments were validated for content validity by three experts, and the reliability was found to be at an acceptable level. Data were analyzed using descriptive statistics, including frequency, percentage, mean, and standard deviation, as well as the inferential statistic Paired t-test. The results showed that the majority of the participants were male (75.0%) and within the working-age group of 35–59 years (70.0%). After participating in the health education program, the participants' mean knowledge score significantly increased from 4.95 to 10.15, and the mean self-care behavior score increased markedly from 33.68 to 57.08. These improvements were statistically significant at the .05 level. Overall satisfaction with the health education program was at the highest level ($\bar{x}$ = 4.75, S.D. = 0.42). In conclusion, the health education program using multimedia and awareness-building based on the Health Belief Model effectively enhanced patients' understanding of disease severity and the risks of medication non-adherence. This led to positive behavioral changes and improved medication compliance. This program can serve as a model for developing tuberculosis care systems in other areas.

Downloads

Download data is not yet available.

References

กาญจนา คอนสาคู. (2566). การพัฒนารูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยวัณโรคปอดที่กลับมาเป็นซ้ำ โรงพยาบาลกำแพงเพชร. วารสารวิชาการสาธารณสุขจังหวัดกำแพงเพชร, 7(1), 15-28.

ฐิติมา ถมทอง. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสกับผู้ป่วยวัณโรคในเขตอำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].

ทวี โชติพิทยสุนนท์. (2550). วัณโรคในเด็ก. ใน สมศักดิ์ โล่ห์เลขา, ทวี โชติพิทยสุนนท์, และกุลกัญญา โชคไพบูลย์กิจ (บก.), ตำราโรคติดเชื้อในเด็ก (พิมพ์ครั้งที่ 3, น. 345–380). บียอนด์ เอ็นเทอร์ไพรซ์.

นาฏอนงค์ ธรรมสมบูรณ์. (2554). ประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษาเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นที่มารับบริการฝากครรภ์ในโรงพยาบาลอานันทมหิดล จังหวัดลพบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์].

ผกายดาว พรหมสุรีย์. (2563). การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคด้วย 3C model โรงพยาบาลน้ำยืน อุบลราชธานี. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา, 5(1), 1-10.

พลอยไพลิน จินตนา. (2567). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสผู้ป่วยวัณโรคในอำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง [การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา].

พิมผกา ศรีใจอินทร์. (2562). การพัฒนาระบบการป้องกันการติดเชื้อวัณโรคในบุคลากรพยาบาล โรงพยาบาลน่าน. [รายงานการวิจัย]. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดน่าน.

วิชชุตา พรหมสวัสดิ์. (2566). การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานการดูแลผู้ป่วยคลินิกวัณโรคในโรงพยาบาลนาบอน จังหวัดนครศรีธรรมราช. มหาราชนครศรีธรรมราชเวชสาร, 7(1), 16-27.

สายพิน ทองคำ, ภิรญา พินิจกลาง, และกาญจนา จันทะนุย. (2567). การพัฒนาระบบการดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรค จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 4(1), 199–208.

อภิชน จีนเสวก. (2564). การพัฒนารูปแบบการจัดการวัณโรคโรงพยาบาลลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 30(4), 679-688.

Atkins, S., Heimo, L., Carter, D. J., Ribas Closa, M., Vanleeuw, L., Chenciner, L., Wambi, P., Sidney-Annerstedt, K., Egere, U., Verkuijl, S., Brands, A., Masini, T., Viney, K., Wingfield, T., Lönnroth, K., & Boccia, D. (2022). The socioeconomic impact of tuberculosis on children and adolescents: A scoping review and conceptual framework. BMC Public Health, 22, Article 2153. https://doi.org/10.1186/s12889-022-14579-7

Becker, M. H. (Ed.). (1974). The health belief model and personal health behavior. Charles B. Slack.

Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Longmans, Green.

Hfocus.org. (2568, 28 มีนาคม). ปลัดสธ.กำหนดแผนจัดการ "วัณโรค" หลังตัวเลขตายวันละ 35 คน เผย PM2.5 อาจมีส่วนกระตุ้น (คลิป). https://www.hfocus.org/content/2025/03/33511

Kasl, S. V., & Cobb, S. (1966). Health behavior, illness behavior and sick role behavior. Archives of Environmental Health: An International Journal, 12(2), 246–266. https://doi.org/10.1080/00039896.1966.10664365

Orem, D. E. (1991). Nursing: Concepts of practice (4th ed.). Mosby-Year Book.

Rosenstock, I. M. (1974). Historical origins of the Health Belief Model. Health Education Monographs, 2(4), 328–335. https://doi.org/10.1177/109019817400200403

Rosenstock, I. M., Strecher, V. J., & Becker, M. H. (1988). Social learning theory and the Health Belief Model. Health Education Quarterly, 15(2), 175–183. https://doi.org/10.1177/109019818801500203

Sarafino, E. P., & Smith, T. W. (2011). Health psychology: Biopsychosocial interactions (7th ed.). John Wiley & Sons.

Shearer, N. B. C. (2009). Health empowerment theory as a guide for practice. Geriatric Nursing, 30(2, Suppl), 4–10. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2009.02.003

World Health Organization. (2003). Adherence to long-term therapies: Evidence for action.