การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคไข้หวัดใหญ่ โรงพยาบาลโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม
DOI:
https://doi.org/10.59096/wesr.v57i3.6867คำสำคัญ:
ไข้หวัดใหญ่, ระบบเฝ้าระวังโรค, การประเมินระบบเฝ้าระวัง, โรงพยาบาลโกสุมพิสัย, จังหวัดมหาสารคามบทคัดย่อ
ความเป็นมา : โรคไข้หวัดใหญ่เป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่มีแนวโน้มผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยปี พ.ศ. 2567 มีอัตราป่วย 343.10 ต่อประชากรแสนคน และเป็นหนึ่งใน 10 โรคสำคัญของจังหวัดมหาสารคาม โรงพยาบาลโกสุมพิสัยยังไม่เคยมีการประเมินระบบเฝ้าระวังโรคไข้หวัดใหญ่มาก่อน และพบความแตกต่างของจำนวนผู้ป่วยระหว่างข้อมูลเวชระเบียนกับระบบรายงาน D506 การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายขั้นตอนการรายงานโรค ประเมินคุณลักษณะเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพของระบบเฝ้าระวังโรคไข้หวัดใหญ่ และเสนอแนวทางพัฒนาระบบเฝ้าระวังให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
วิธีการศึกษา : การศึกษานี้เป็นการวิจัยแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional study) โดยทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่และโรคข้างเคียงตามนิยามของกองระบาดวิทยา ครอบคลุมผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยในโรงพยาบาลโกสุมพิสัย ระหว่างวันที่ 1 มกราคม–31 ธันวาคม 2567 วิเคราะห์คุณลักษณะเชิงปริมาณ ได้แก่ ความครบถ้วน ค่าพยากรณ์บวก ความเป็นตัวแทน คุณภาพข้อมูล และความทันเวลา รวมถึงสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องเพื่อประเมินคุณลักษณะเชิงคุณภาพของระบบ
ผลการศึกษา : ระบบเฝ้าระวังโรคไข้หวัดใหญ่ของโรงพยาบาลโกสุมพิสัยมีความไวต่ำ (6.14%) เนื่องจากการรายงานอิงเฉพาะรหัส ICD-10 ทำให้ผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์นิยามบางส่วนไม่ได้ถูกรายงาน ขณะที่ค่าพยากรณ์บวกอยู่ในระดับพอใช้ (76.35%) จากการเชื่อมต่อข้อมูลระหว่าง HOSxP และระบบ D506 ช่วยลดข้อผิดพลาดของข้อมูล ระบบมีความทันเวลาสูง (96.43%) และมีความเป็นตัวแทนที่ดี โดยรูปแบบผู้ป่วยสอดคล้องกับฤดูกาลระบาด คุณภาพข้อมูลโดยรวมดี แม้ตัวแปรบางรายการยังมีความถูกต้องต่ำ การประเมินเชิงคุณภาพพบว่าระบบมีความยืดหยุ่น ใช้งานง่าย มั่นคง แต่ยังขาดการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจของผู้บริหารเพื่อกำหนดมาตรการในการควบคุมโรค เนื่องจากผู้รับผิดชอบยังขาดความเข้าใจในการนำข้อมูลมาวิเคราะห์การระบาดของโรคว่ามีการระบาดเป็นกลุ่มก้อนหรือไม่ ทำให้ไม่เกิดกระบวนการการนำข้อมูลรายงานแก่ผู้บริหาร
สรุปผลการศึกษา : ระบบเฝ้าระวังโรคไข้หวัดใหญ่ของโรงพยาบาลโกสุมพิสัยอยู่ในระดับพอใช้ แต่ควรปรับปรุงด้านความครบถ้วนของการรายงาน เนื่องจากการรายงานอาศัยรหัส ICD-10 จากแพทย์วินิจฉัยเพียงอย่างเดียว ทำให้บางกลุ่มอาการที่เข้าเกณฑ์นิยามโรคไม่ได้ถูกรายงาน อย่างไรก็ตาม ระบบรายงาน D506 ที่เชื่อมโยงกับโปรแกรม HOSxP ช่วยให้การรายงานโรคเป็นไปอย่างรวดเร็วและมีคุณภาพข้อมูลที่ดี
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Influenza (Seasonal): Key facts about influenza (seasonal) [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Nov 4]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/influenza-(seasonal)
Ministry of Public Health (TH), Department of Disease Control, Division of Epidemiology. Annual Epidemiological Surveillance Report 2009–2014. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2015. (in Thai)
Ministry of Public Health (TH), Department of Disease Control, Division of Epidemiology. Influenza situation in Thailand, 2020–2024. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2025. (in Thai)
Ministry of Public Health (TH), Department of Disease Control, Division of Epidemiology. Thailand influenza surveillance data: 2020–2024 (D506 reporting system) [Internet]. Nonthaburi: Division of Epidemiology; 2025 [cited 2025 Nov 4]. Available from: https://boe.moph.go.th/boedb/surdata (in Thai)
Ministry of Public Health (TH), Department of Disease Control, Division of Epidemiology. Influenza A (H1N1) 2009 pandemic situation, Thailand 2009–2010. Nonthaburi: Division of Epidemiology; 2010. (in Thai)
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Update: Influenza A (H1N1) 2009 virus infection – worldwide, 2009. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2009;58(17):453–8.
Chunsuttiwat S. Influenza situation and control in Thailand. OSIR Journal. 2011;4(1):1–5.
Ministry of Public Health (TH), Department of Disease Control, Division of Epidemiology. Influenza surveillance weekly report, 2024–2025. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2025. (in Thai)
Mahasarakham Provincial Public Health Office. Influenza surveillance report, Mahasarakham Province, 2020–2024. Mahasarakham: Mahasarakham Provincial Public Health Office; 2025. (in Thai)
Kosumpisai Hospital. Influenza morbidity data from HOSxP and D506 surveillance systems, 2020–2024. Mahasarakham: Kosumpisai Hospital; 2025. (in Thai)
Ministry of Public Health (TH), Department of Disease Control, Division of Epidemiology. Case definitions and guidelines for reporting dangerous communicable diseases and notifiable diseases in Thailand. Nonthaburi: Division of Epidemiology; 2020. (in Thai)
Thongkham C. Evaluation of the influenza surveillance system in Health Region 8, fiscal year 2020. J Office of Disease Prevention and Control Region 8 Udon Thani. 2020;1(3):20–32. (in Thai)
Chobkatanyu A, Saengsawang C, Thepparat T, Kaesaman S, Mah S. Evaluation of the influenza surveillance system in Narathiwat Province, 2019. Weekly Epidemiological Surveillance Report. 2019;43:625–33. (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ความรับผิดชอบและลิขสิทธิ์
1. ความรับผิดชอบของผู้เขียนและความเห็นของกองบรรณาธิการ (Author Responsibility and Editorial Disagreement)
เนื้อหาและข้อมูลทั้งหมดในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบโดยตรงของผู้นิพนธ์บทความ และกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ ในเนื้อหาดังกล่าว
2. ลิขสิทธิ์และการอ้างอิง (Copyright and Referencing)
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ และอื่น ๆ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดประสงค์จะนำเนื้อหาทั้งหมดหรือส่วนใดส่วนหนึ่งไปเผยแพร่ จะต้องอ้างอิงบทความนั้น ๆ อย่างถูกต้อง
