แนวโน้มและภาระการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลจากการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุไทย 60 ปีขึ้นไป พ.ศ. 2562–2566
DOI:
https://doi.org/10.59096/wesr.v57i4.7163คำสำคัญ:
การพลัดตกหกล้ม, ผู้สูงอายุ, การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล, แนวโน้ม, ประเทศไทยบทคัดย่อ
บทนำ : ประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ ส่งผลให้การพลัดตกหกล้มกลายเป็นปัญหาสาธารณสุข ที่สำคัญในกลุ่มประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป การพลัดตกหกล้มก่อให้เกิดการบาดเจ็บ การทุพพลภาพ การเสียชีวิต และภาระค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายแนวโน้มและภาระของการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลจากการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุไทย อายุ 60 ปีขึ้นไป ระหว่างปี พ.ศ. 2562–2566
วิธีการศึกษา : การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากคลังข้อมูลสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข ครอบคลุมผู้ป่วยในอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่มีรหัสการวินิจฉัยตาม ICD-10 หมวด W00–W19 ระหว่างปี พ.ศ. 2562–2566 ไม่รวมกรุงเทพมหานคร วิเคราะห์อัตราการเข้ารับการรักษาต่อประชากรแสนคน แนวโน้มค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงต่อปี (Annual average percent change: AAPC) เปรียบเทียบความแตกต่างด้วย ANOVA, t-test และ chi-square test จำแนกตามเพศ กลุ่มอายุ เขตสุขภาพ พื้นที่บริการ และฤดูกาล รวมถึงประเมินระยะเวลานอนโรงพยาบาล (Length of stay; LOS)
ผลการศึกษา : อัตราการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลจากการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุมีแนวโน้มลดลงเล็กน้อย ตลอดช่วงการศึกษา AAPC ลดลงร้อยละ 1.75 โดยลดลงชัดเจนในปี พ.ศ. 2563–2564 และเพิ่มขึ้นอีกครั้งในปี พ.ศ. 2565–2566 เพศหญิงมีอัตราการเข้ารับการรักษาสูงกว่าเพศชายอย่างต่อเนื่องเฉลี่ยประมาณ 1.2 เท่า อัตราการเข้ารับการรักษาเพิ่มสูงขึ้นตามกลุ่มอายุ โดยสูงที่สุดในกลุ่มอายุ 90 ปีขึ้นไป เขตสุขภาพที่ 1 และ 7 มีอัตราสูงกว่าค่าเฉลี่ยประเทศอย่างต่อเนื่อง สัดส่วนผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษานอกพื้นที่ภูมิลำเนา อยู่ที่ประมาณร้อยละ 19–21 และไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของค่าเฉลี่ยระยะเวลานอนโรงพยาบาลระหว่างผู้ป่วยในพื้นที่และนอกพื้นที่ ฤดูหนาวมีสัดส่วนการเข้ารับการรักษาสูงที่สุดในทุกปี
ข้อสรุปและข้อเสนอแนะ : แนวโน้มการลดลงของอัตราการเข้ารับการรักษาในช่วงต้นอาจสัมพันธ์กับสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ขณะที่การเพิ่มขึ้นในช่วงหลังสะท้อนภาระการพลัดตกหกล้มที่ยังคงดำรงอยู่ โดยเฉพาะในกลุ่มเพศหญิงและผู้สูงอายุวัยปลาย ความแตกต่างเชิงพื้นที่และรูปแบบการรักษาข้ามพื้นที่สะท้อนถึงความไม่สมดุล ของศักยภาพระบบบริการสุขภาพในแต่ละเขต ดังนั้นควรเร่งดำเนินมาตรการป้องกันการพลัดตกหกล้มตั้งแต่ผู้สูงอายุตอนต้นหรือก่อนเข้าสู่วัยสูงอายุ เน้นการคัดกรองกลุ่มเสี่ยง การส่งเสริมการออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างความแข็งแรง และการทรงตัว การปรับสภาพแวดล้อมในบ้านและชุมชน และการใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์เพื่อสนับสนุนการวางแผน เชิงนโยบายและการจัดสรรทรัพยากรสุขภาพอย่างเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
Ministry of Public Health (TH), Office of the Permanent Secretary, Division of Strategy and Planning. Mid-year population data of Thailand, 2019–2023 [Internet]. Nonthaburi: Division of Strategy and Planning; 2024 [cited 2025 Oct 8]. Available from: https://spd.moph.go.th/mid-year-population (in Thai)
World Health Organization. Global report on falls prevention in older age. Geneva: World Health Organization; 2007.
Aekplakorn W, editor. The sixth national health examination survey (NHES VI), 2019–2020. Bangkok: Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital, Mahidol University; 2021. p. 315–7. (in Thai)
Health Data Center. Fall-related healthcare utilization data, 2019–2023. Nonthaburi: Ministry of Public Health (TH); 2023 (in Thai)
Ministry of Public Health (TH), Division of Strategy and Planning, Office of the Permanent Secretary. Annual morbidity report 2024. Nonthaburi: Division of Strategy and Planning; 2025. (in Thai)
Srichang N, Kawee L. Forecasting falls among older adults (aged 60 years and over) in Thailand, 2017–2021. Nonthaburi: Bureau of Noncommunicable Diseases, Department of Disease Control, Ministry of Public Health (TH); 2021. (in Thai)
Nilnet N, Saengkaew A, Bamrungsri P. Spatial distribution of falls among older adults in Thailand. Journal of Public Health Research, Khon Kaen University. 2022;15(4):119–33. (in Thai)
Ministry of Digital Economy and Society (TH), Thai Meteorological Department. Climate characteristics of Thailand [Internet]. Bangkok: Thai Meteorological Department; 2023 [cited 2025 Oct 8]. Available from: https://www.tmd.go.th (in Thai)
Pongchaiyakul C, Rojroongwasinkul N, Chotmongkol R, Kosulwat V, Charoenkiatkul S, Rajatanavin R. Bone mineral density in rural Thai adults living in Khon Kaen province. J Med Assoc Thai. 2002;85(2):235–44.
Poshyachinda M, Chaiwatanarat T. Assessment of bone mineral density in normal Thais. ASEAN J Radiol [Internet]. 1996 [cited 2025 Oct 8];11(1):1–12. Available from: https://www.asean-journal-radiology.org/index.php/ajr/article/view/282
Zhang YK, Wang JX, Ge YZ, Wang ZB, Zhang ZG, Zhang ZW, et al. The global burden of vertebral fractures caused by falls among individuals aged 55 years and older, 1990–2021. PLoS One. 2025;20(4):e0318494.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ความรับผิดชอบและลิขสิทธิ์
1. ความรับผิดชอบของผู้เขียนและความเห็นของกองบรรณาธิการ (Author Responsibility and Editorial Disagreement)
เนื้อหาและข้อมูลทั้งหมดในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบโดยตรงของผู้นิพนธ์บทความ และกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ ในเนื้อหาดังกล่าว
2. ลิขสิทธิ์และการอ้างอิง (Copyright and Referencing)
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ และอื่น ๆ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดประสงค์จะนำเนื้อหาทั้งหมดหรือส่วนใดส่วนหนึ่งไปเผยแพร่ จะต้องอ้างอิงบทความนั้น ๆ อย่างถูกต้อง
