ผลของการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการลดระดับไขมันในเลือดของวัยทำงาน ในสถานประกอบการ จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: ภาวะไขมันในเลือดผิดปกติเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคหัวใจและหลอดเลือดโดยเฉพาะในวัยทำงานที่มีพฤติกรรมสุขภาพไม่เหมาะสม การส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพจึงอาจช่วยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและลดระดับไขมันในเลือดได้ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมสุขภาพ และระดับไขมันในเลือดของวัยทำงานในสถานประกอบการ จังหวัดนครศรีธรรมราช

วิธีการศึกษา: การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลองในกลุ่มตัวอย่างจำนวน 60 คน คัดเลือกจากวัยทำงานที่มีระดับ Total Cholesterol มากกว่า 200 mg/dL และ/หรือ LDL มากกว่า 100 mg/dL จัดสรรเข้ากลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบตามหน่วยงานและช่วงเวลาที่เข้ารับการตรวจสุขภาพ (Non-Random Allocation) กลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นเวลา 12 สัปดาห์ ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับการดูแลตามปกติ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพตามแนวทาง 3อ.2ส. (KR-20 = 0.79 สำหรับความรู้ความเข้าใจทางสุขภาพ, Cronbach's alpha = 0.84–0.86 สำหรับองค์ประกอบอื่น) ร่วมกับผลตรวจไขมันในเลือด วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติหลักคือ Two-Way Repeated Measures ANOVA

ผลวิจัย: ผลการวิจัยพบว่าภายหลังการทดลอง 12 สัปดาห์ กลุ่มทดลองมีคะแนนความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพสูงกว่าก่อนทดลองและสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) การวิเคราะห์ปฏิสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มและเวลาด้านระดับไขมันในเลือด พบว่ากลุ่มทดลองมี Total Cholesterol และ LDL ลดลงมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ผลต่างระหว่างกลุ่ม −28.43 และ −17.33 mg/dL ตามลำดับ, p < 0.001) ส่วน Triglyceride ไม่พบความแตกต่างของการเปลี่ยนแปลงระหว่างกลุ่มที่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.552) ขณะที่ HDL เพิ่มขึ้นในกลุ่มเปรียบเทียบมากกว่ากลุ่มทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ผลต่างระหว่างกลุ่ม −4.30 mg/dL, p = 0.016) ซึ่งไม่เป็นไปตามสมมติฐานการวิจัย

บทสรุป: งานวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นว่าโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพสามารถช่วยเพิ่มความรอบรู้ด้านสุขภาพ พัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ และลดระดับ Total Cholesterol และ LDL ในวัยทำงานได้ แม้ระดับ HDL ของกลุ่มทดลองจะมีพัฒนาการน้อยกว่ากลุ่มเปรียบเทียบซึ่งเป็นทิศทางตรงข้ามกับสมมติฐาน จึงควรตีความผลด้านไขมันด้วยความระมัดระวังและศึกษาเพิ่มเติมในกลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่ขึ้น ควรพิจารณาประยุกต์ใช้โปรแกรมเป็นทางเลือกนำร่องในสถานประกอบการที่มีบริบทใกล้เคียงต่อไป