การพัฒนารูปแบบการให้สุขศึกษาเพื่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวก่อนจำหน่าย ออกจากโรงพยาบาลในมารดาหลังคลอดครรภ์แรกที่คลอดทางช่องคลอด

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนา (R&D) ครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการให้สุขศึกษาเพื่อส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวก่อนจำหน่ายออกจากโรงพยาบาลในมารดาหลังคลอดครรภ์แรกที่คลอดทางช่องคลอด และศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบที่พัฒนาขึ้น ดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์ปัญหาและความต้องการจากทีมสหวิชาชีพ 15 คน ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบสุขศึกษา โดยใช้ผลการวิเคราะห์จากระยะที่ 1 ร่วมกับการสังเคราะห์แนวคิดทฤษฎี และระยะที่ 3 ศึกษาผลการใช้รูปแบบกับมารดาหลังคลอดครรภ์แรกจำนวน 20 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แนวคำถามกึ่งโครงสร้าง แบบทดสอบความรู้ และแบบสอบถามการรับรู้ความสามารถของตนเอง (Self-Efficacy) วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา และ Wilcoxon Signed Ranks Test

ผลการวิจัยพบว่า 1) การพัฒนารูปแบบ: รูปแบบการให้สุขศึกษาที่พัฒนาขึ้นเป็น รูปแบบการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Blended Learning Model) ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง (Learner-Centered) โดยบูรณาการระหว่างการสอนแบบ “ปฏิบัติจริงข้างเตียง” (Bedside Coaching) โดยทีมสหวิชาชีพ ร่วมกับการใช้สื่อดิจิทัล เช่น วิดีโอสั้นและคู่มือ Infographic เพื่อเสริมการเรียนรู้และทบทวนความรู้ได้เองที่บ้าน 2) ประสิทธิผลด้านความรู้: คะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวของมารดาหลังการใช้รูปแบบ (M=16.40, SD=2.60) สูงกว่า ก่อนการใช้รูปแบบ (M=12.30, SD=1.97) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z=-3.900, p=.000) 3) ประสิทธิผลด้าน Self-Efficacy: คะแนนเฉลี่ยการรับรู้ความสามารถของตนเองของมารดาหลังการใช้รูปแบบ (M=2.85, SD=0.43) สูงกว่า ก่อนการใช้รูปแบบ (M=2.17, SD=0.40) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z=-3.194, p=.001)

สรุปและข้อเสนอแนะ: รูปแบบการให้สุขศึกษาที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลในการเพิ่มพูนความรู้และสร้างความเชื่อมั่นในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ให้กับมารดาหลังคลอดครรภ์แรก ข้อเสนอแนะคือควรนำรูปแบบนี้ไปปรับใช้เป็น แนวปฏิบัติทางคลินิก (CNPG) มาตรฐาน ของโรงพยาบาล และมีการติดตามผลการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในระยะ 4-6 เดือน เพื่อยืนยันผลลัพธ์ในระยะยาว